اين صفت فعلى الهى از باب تفعيل [تظليل‌] به معناى سايه افكندن به وسيله ابر است و دو بار در قرآن به صورت نعمتى بر بنى‌اسرائيل به‌كار رفته است. [٣] اين صفت الهى به صورت اسمى نيز در ادعيه آمده است. [٤]

وَ ظَلَّلْنا عَلَيْكُمُ الْغَمامَ‌ ....

بقره (٢) ٥٧

اعراف (٧) ١٦٠

مُظْهِر/ اسماوصفات‌

اين صفت فعلى الهى از باب فاعل [اظهار] به معناى آشكار گرداندن و برترى‌دهنده است و ٥ بار در قرآن به صورت صفت خداوند ذكر شده است. [٥] اين صفت الهى به صورت اسمى در ادعيه نيز آمده است. [٦]

هُوَ الَّذِي أَرْسَلَ رَسُولَهُ بِالْهُدى‌ وَ دِينِ الْحَقِّ لِيُظْهِرَهُ عَلَى الدِّينِ كُلِّهِ‌ ....

توبه (٩) ٣٣

فتح (٤٨) ٢٨؛ صفّ (٦١) ٩؛ تحريم (٦٦) ٣؛ جنّ (٧٢) ٦

معاد

معاد، از «عاد، يعود» در اصل «مَعْوَد» بوده‌ [٧] و به مكانى كه بازگشت و عود در آن اتّفاق مى‌افتد، گفته شده‌ [٨] و بر عالم آخرت نيز اطلاق مى‌شود، [٩] زيرا بازگشت مردم به آنجا است، و در اصطلاح به معناى بازگشت دوباره انسانها براى حضور در قيامت است و در حقيقت آن اختلاف است. متكلمان و فقيهان اهل سنت و اهل حديث معتقدند كه معاد جسمانى است؛ زيرا آنان روح را جسمى مى‌دانند كه در بدن جريان دارد همانند جريان آتش در زغال و آب در گل و روغن در زيتون. معظم فلاسفه و پيروان مشائين معتقدند كه معاد فقط روحانى است. بسيارى از بزرگان حكما و عرفا و عدّه‌اى از متكلمان و بسيارى از عالمان شيعه همانند شيخ مفيد شيخ طوسى، سيد مرتضى علّامه طوسى و ... معتقدند معاد جسمانى و روحانى است؛ زيرا روح امرى است مجرّد به بدن باز مى‌گردد. [١٠] در اين مدخل تنها اطّلاعات مربوط به حيات مجدّد انسانها جمع‌آورى شده و مباحث مربوط به آخرت، برزخ، بهشت، پاداش، جهنّم، حسابرسى، حشر، عذاب، قيامت، لقاءاللّه و مرگ در جايگاه خود آمده است و از واژه‌هاى «عود»، «مصير»، «احيى»، «بعث»، «رجع» و مشتقّات و آيات داراى معانى مشابه استفاده شده است.

اهمّ عناوين: انكار معاد، توجّه به معاد، دلايل معاد.

[١] . جنّةالامان، ص ٣٥٨؛ المقام الاسنى، ص ٩٥

[٢] . همان، ص ٨٠٥

[٣] . همان، ص ٨٠٦

[٤] . المقام الاسنى، ص ٩٥؛ جنّةالامان، ص ٣٥٩

[٥] . همان، ص ٨٠٧

[٦] . المقام الاسنى، ص ٩٥؛ المزار، المشهدى، ص ٦٣١

[٧] . لسان‌العرب، ج ٩، ص ٤٦٠، «عود»

[٨] . التحقيق، ج ٨، ص ٢٥٤، «عود»

[٩] . لسان‌العرب، ج ٩، ص ٤٦٠، «عود»

[١٠] . المبدء والمعاد، ملاصدرا، ص ٤٦٣- ٤٦٥؛ بحارالانوار، ج ٧، ص ٤٧- ٥٤