مرارة بن ربيع انصارى از بنى عمرو بن عوف و از بدريّون‌ [١] و از متخلّفان غزوه تبوك بود. [٢] مفسّران آيه ١١٨ سوره توبه (٩) را درباره تخلّف وى و هلال و كعب از غزوه تبوك دانسته‌اند كه خداوند توبه آنان را پذيرفت و آنان به جمع مؤمنان بازگشتند. [٣] نيز در همين ارتباط آيه ١٠٦ سوره توبه (٩) را مربوط به همين سه نفر دانسته‌اند كه به پذيرش توبه خود از سوى پروردگار اميدوار بودند. [٤] همچنين نزول آيه ٩٥ نساء (٤) را كه متخلّفان از جهاد را با مجاهدان يكسان ندانسته، در ارتباط با همين موضوع دانسته‌اند. [٥]

مرثد بن ابى‌مرثد

مرثد بن ابى‌مرثد از بدريّون‌ [٦] و از شهداى غزوه رجيع بود. [٧] برخى مفسّران آيه ٢٢١ بقره (٢) را در پى آن دانسته‌اند كه مرثد قصد داشت با زنى از مشركان به نام عَنّاق ازدواج نمايد كه با نزول آيه، ازدواج با مشركان ممنوع شد. [٨]

مرثد بن زيد

مرثد بن زيد از قبيله غَطفان بود. [٩] برخى مفسّران آيه ١٠ نساء (٤) را درباره وى دانسته‌اند كه تصرّفات ناروا در اموال برادرزاده يتيم خود داشت و آيه هرگونه تصرّفات ظالمانه در اموال يتيمان را آتش‌خوارى دانست. [١٠]

مرحب بن زيد

برخى مفسّران آيه ٤٩ نساء (٤) را درباره طايفه‌اى از سران يهود از جمله مرحب بن زيد دانسته‌اند كه ضمن خودستايى خويش بر اين باور بودند كه از هر نوع آلودگى و گناه پاك و مبرّا هستند. [١١]

مرداس بن نهيك‌

مفسّران و مورّخان وى را از ساكنان فدك دانسته‌اند و گفته‌اند: وى در نزد اسامة بن زيد شهادتين را به زبان آورد، اما اسامه وى را به قتل رساند و ادّعا نمود كه‌

[١] . اسدالغابه، ج ٥، ص ١٢٩

[٢] . تاريخ طبرى، ج ٢، ص ١٨٢

[٣] . جامع البيان، ج ٧، جزء ١١، ص ٧٧؛ مجمع البيان، ج ٥-/ ٦، ص ١٢٠

[٤] . جامع البيان، ج ٧، جزء ١١، ص ٣٠؛ الكشاف، ج ٢، ص ٣٠٩

[٥] . مجمع البيان، ج ٣-/ ٤، ص ١٤٧

[٦] . اسدالغابه، ج ٥، ص ١٣٢

[٧] . تاريخ طبرى، ج ٢، ص ٧٧

[٨] . مجمع البيان، ج ١-/ ٢، ص ٥٦٠؛ الكشاف، ج ١، ص ٢٦٤

[٩] . الاصابة، ج ٦، ص ٥٤

[١٠] . الجامع لاحكام القرآن، قرطبى، ج ٦، ص ٣٦؛ اسباب النزول، واحدى، ص ١٢١؛ روض الجنان، ج ٥، ص ٢٦٦

[١١] . روض الجنان، ج ٥، ص ٣٩١؛ معالم التنزيل، بغوى، ج ١، ص ٣٥٠؛ زادالمسير، ج ٢، ص ١٠٤