نَحْنُ أَعْلَمُ بِما يَسْتَمِعُونَ بِهِ إِذْ يَسْتَمِعُونَ إِلَيْكَ وَ إِذْ هُمْ نَجْوى‌ إِذْ يَقُولُ الظَّالِمُونَ إِنْ تَتَّبِعُونَ إِلَّا رَجُلًا مَسْحُوراً.

اسراء (١٧) ٤٧

... وَ قالَ الظَّالِمُونَ إِنْ تَتَّبِعُونَ إِلَّا رَجُلًا مَسْحُوراً.

فرقان (٢٥) ٨

مرد قبطى‌

٨٧. اتهام زورگويى به موسى عليه السلام از سوى مرد قبطى ديگر، هنگام درگيرى با آن اسرائيلى:

فَلَمَّا أَنْ أَرادَ أَنْ يَبْطِشَ بِالَّذِي هُوَ عَدُوٌّ لَهُما قالَ يا مُوسى‌ أَ تُرِيدُ أَنْ تَقْتُلَنِي كَما قَتَلْتَ نَفْساً بِالْأَمْسِ إِنْ تُرِيدُ إِلَّا أَنْ تَكُونَ جَبَّاراً فِي الْأَرْضِ‌ ....

قصص (٢٨) ١٩

مرد كم عقل‌

٨٨. مردانِ داراى عقل كودكانه، مستضعف فكرى و خارج از مشموليت تكاليف الهى:

إِلَّا الْمُسْتَضْعَفِينَ مِنَ الرِّجالِ‌ [٢] ...

نساء (٤) ٩٨

مرد مجنون‌

٨٩. متهم شدن حضرت نوح عليه السلام به مردى مجنون، از سوى اشراف كافر قومش:

وَ لَقَدْ أَرْسَلْنا نُوحاً إِلى‌ قَوْمِهِ فَقالَ يا قَوْمِ اعْبُدُوا اللَّهَ ما لَكُمْ مِنْ إِلهٍ غَيْرُهُ أَ فَلا تَتَّقُونَ‌ فَقالَ الْمَلَأُ الَّذِينَ كَفَرُوا مِنْ قَوْمِهِ‌ ... إِنْ هُوَ إِلَّا رَجُلٌ بِهِ جِنَّةٌ ....

مؤمنون (٢٣) ٢٣-/ ٢٥

مرد مخبر

٩٠. استهزاى پيامبر صلى الله عليه و آله از سوى كافران، به مردى خبر دهنده از زنده شدن مردم، پس از متلاشى شدن در قيامت:

وَ قالَ الَّذِينَ كَفَرُوا هَلْ نَدُلُّكُمْ عَلى‌ رَجُلٍ يُنَبِّئُكُمْ إِذا مُزِّقْتُمْ كُلَّ مُمَزَّقٍ إِنَّكُمْ لَفِي خَلْقٍ‌ جَدِيدٍ.

سبأ (٣٤) ٧

مرد مظلوم‌

٩١. مردان مظلوم و ستمديده در بند ستمگران، مستحق نجات و رهايى به وسيله مؤمنان:

وَ ما لَكُمْ لا تُقاتِلُونَ فِي سَبِيلِ اللَّهِ‌

[١] . يكى از معانى و موارد كاربرد واژه «اربه» بصيرت در امور و عقل است، بنابراين «غير اولى الاربة» يعنى كسانى كه ساده لوح اند و از عقل و بصيرت كافى از جمله در امور جنسى برخوردار نيستند. (لسان العرب، ج ١، ص ٢٠٩، «ارب»)

[٢] . امام باقر عليه السلام در مورد مستضعف در آيه ياد شده فرمودند: مراد، كودكان و مردانى‌اند كه عقل آنها چون عقل كودكان است و قلم تكليف از آنها برداشته شده است. (تفسير نورالثقلين، ج ١، ص ٥٣٧، ح ٥٠٦)