ترجمه و تفسير نهج البلاغه - علامه جعفری - الصفحة ٢١ - هيچ كس كارى را بدون توقع نتيجه انجام نمى دهد

( وَأَنْ لَيْسَ لِلإِنْسانِ إِلَّا ما سَعى وَأَنَّ سَعْيَه سَوْفَ يُرى ) [١] ( و براى انسان جز كار و كوششى كه انجام داده است نمى ماند و قطعا كوشش او ديده خواهد شد . ) ( إِنَّ السَّاعَةَ آتِيَةٌ أَكادُ أُخْفِيها لِتُجْزى كُلُّ نَفْسٍ بِما تَسْعى ) [٢] ( قطعا روز قيامت خواهد آمد و من آن را مخفى مى دارم ، تا هر كسى در برابر كوششى كه كرده است ، پاداش داده شود ) .
( إِنَّ هذا كانَ لَكُمْ جَزاءً وَكانَ سَعْيُكُمْ مَشْكُوراً ) [٣] ( اين نعمتهاى ابدى براى شما پاداشى است و كوشش شما مورد شكر است ) .
( يَوْمَ يَتَذَكَّرُ الإِنْسانُ ما سَعى ) [٤] ( روز قيامت روزى است كه انسان كوششهاى خود را به ياد مى آورد ) .
توضيح : از اين گروه آيات بخوبى روشن مى شود كه محاسبهء ابدى در بارهء شخصيت آدمى روى كار و كوششى است كه به خود او مستند است .
به عبارت ديگر ، ملاك شايستگى و ناشايستگى شخصيت در عالم بقاء عملى است كه انجام داده است . اگر سعى و عملى در راه سعادت فردى و اجتماعى انجام داده است ، اين شخصيت شايستهء لقاء الله و رضوان الله است و اگر سعى و عمل او در راه هوى و هوس و تخريب خود و اجتماع بوده است ، سرانجامى جز سقوط در عذاب و فراق الهى ندارد . اينان كسانى اند كه :

[١] النجم آيهء ٣٩ .
[٢] طه آيهء ١٥ .
[٣] الانسان آيهء ٢٢ .
[٤] النازعات آيهء ٣٥ .