ترجمه و تفسير نهج البلاغه

ترجمهء بقيهء خطبهء شانزدهم

تفسير عمومى بقيه خطبهء شانزدهم

بهشت و دوزخ

ارزش دوم

هيچ كس كارى را بدون توقع نتيجه انجام نمى دهد

گروه دوم

گروه سوم

گروه چهارم

گروه پنجم

عمل عامل افزايش معرفت

گروه ششم

عامل محبت اصيل انسانها به يكديگر ، ايمان و عمل صالح است

چهار عنصر اساسى محبت

گروه هفتم

گروه هشتم

تجسم كار و كوشش و حتى فعاليتهاى درونى در ابديت گروه نهم

ارزش انسانى كار در مكتب اسلام

متفكر بزرگ اسلامى عبد الرحمن بن خلدون در پرتو منابع اسلامى براى اولين بار در تاريخ علوم اقتصادى و اجتماعى ارزش كار را از ديدگاه علمى مطرح مى كند

توضيحاتى مربوط به نظريات ابن خلدون در بارهء كار و ارزش آن

2 - حيات مستهلك در خواستههاى مهار نشده

مقدمه اى براى حل معماى اصالت فرد يا اجتماع يا هر دو

رزق و اندوخته ها

1 - ثروت اندوخته از ديدگاه اسلام

2 - مواد معيشت و هر پديدهء مفيد به حيات انسانها نبايد در اختيار احمقان خودكامه قرار بگيرد

3 - احتكار ممنوع است

4 - ممنوعيت جريان غير منطقى در اموال

اسراف عامل اخلالگر همهء شئون اقتصادى و اجتماعى

اسراف پديده ايست كه در دو شكل مى تواند جامعه را به تباهى بكشاند

بحثى در ادعاى آنان كه مى گويند اسلام در تنظيم شئون اقتصادى به نصيحت اخلاقى قناعت ورزيده است

اختلاف مردم در بهره بردارى از رزق

مسئله سوم - ارزش همهء موضوعات مفيد و كالاها و اندوختهها ، يا ارزش اكثر آنها معلول كار آدمى است

ماهيت كار انسانى

مقدمه اى بر مقياس تعيين ارزش كارها

تقسيم مباحث كار و ارزش آن به منطقههاى سه گانه

1 - منطقهء « اقتصادى محض »

2 - منطقه اقتصادى - اجتماعى

منطقه سوم - اقتصادى - انسانى

5 - كار فكرى هنرى

6 - فعاليت فكرى سياسى

7 - كار فكرى اكتشافى

حيات معقول چه معنى دارد

اصل يكم

مقدمه اى براى توضيح علمى كار در جريان حيات و پديدههاى آن

نظرى بر مسير حيات در دوران معاصر

نوع دوم - ارزش مبادله اى

نوع چهارم - ارزشهاى فوق مبادله اى

ايده ئولوژى اسلامى طبيعت واقعى انسان را در مسير جادهء وسط رو به تكامل به حركت در مى آورد

آيا طبيعت انسانى شر است يا خير ، يا داراى هيچ يك از آن دو خصوصيت نيست

عقايد اسلامى حد وسط است

احكام و تكاليف اسلامى حد وسط است

آنچه را كه نداريم ادعا نكنيم و اگر از يأس و سقوط گريزانيم افترا نزنيم

ستيزه با حق و حقيقت ، ستيزه با خويشتن است

خودشناسى و ارزيابى خويشتن

احساس استقلال مطلق در ارزيابى خويشتن

هنگامى كه داد و فرياد به ضرر جامعه تمام مى شود ، سكون بهترين حركتها است

اصلاح ميان انسانها از بزرگترين عبادتها است

در فكر بازگشت به خويشتن براى نوسازى خود باشيد

چون همهء خيرات از خدا است و هيچ شر و فسادى به خدا مستند نيست ، پس حمد مر خدا راست و چون شر و فساد اختيارى به خود انسانها مستند است ، پس ملامت مر نفس آدمى را است

ترجمهء خطبهء هفدهم

تفسير خطبهء هفدهم

اوصاف متصديان ناشايستهء حمايت از جان و مال مردم 1 - بدور خود مى پيچند

2 - خودمحور خودرو اعتدال را نمى شناسد و اگر هم بشناسد ، در آن مسير حركت نمى كند

3 - خودمحوران از بدعتگذارى ، يعنى گريختن از اصل و پيداكردن اشخاص مستعد براى گمراهى شادمان مى شوند

4 - خودمحوران هم مجرمند و هم عامل جرم ديگران

مبحث يكم

2 - اين نادانان ضد روشنائىها هستند

3 - براى اين نادانان خودپرست برقرارى صلح و صفا در ميان مردم ، دوزخى است سوزان كه زبانه هايش همهء سطوح موجوديت آنان را فرامى گيرد

4 - انساننماها همواره در استخدام نادانان خودمحورند ، كه نادانى آنانرا دانائى بدانند و دانائى جلوه بدهند

5 - خودمحوران وسيله اى براى برانگيخته شدن فتنه ها

6 - تباه سازى خودمحوران كه در دوران زندگى ، پيشتازان گمراهىها هستند ، پس از مرگ با سايه هائى كه از خود در مغزها و دلهاى پيروان ساده لوح ايجاد كردهاند ، ادامه مى يابد

7 - نادانان خودپرست به اندوختن چيزهائى عشق مى ورزند كه اندكش بهتر از بسيارش است

8 - نادان خودپرست موقتا شكمش را از گنديدهها پر كرده ، به قضاوت مى نشيند

9 - حل مشكلات به وسيلهء پندارهاى بيهوده و فرسوده

10 - فهم و درك نادان شبيه به قضاوت مگس ناتوانى است كه در تارهاى عنكبوت مشكلات گرفتار مى گردد

11 - با قيافه اى عالمانه غرق در جهالتها

12 - رواياتى كه يكى از منابع احكام است ، در برابر پندارهاى بىمحاسبهء او چنان بىارزش و مورد بىاعتنائى است كه گياه خشكيده در برابر بادهاى طوفانى

13 - اين نادان در مسائلى فرو مى رود كه توانائى بيرونآمدن از آنها را ندارد

14 - اين قاضى ما سرى مثل سر شير دارد ابروهائى مانند كمان سام نريمان ، چشمانى مانند كاسهء شراب

15 - در بارهء چيزى كه از روى نادانى انكارش كرده است نه دانشى ديگر سراغ دارد و نه نظرى از ديگر صاحبنظران

16 - نادانى بشرى موقعى به تباه كننده ترين مرحله مى رسد كه انسان نادان آنرا بپوشاند

17 - نتايج بيدادگرى قضات نادان ، ريخته شدن خونهائى است بناحق ، ربوده شدن ارثهائى است بناحق ، اهانت و جريحه دارشدن شخصيتهائى است بناحق ، ساقط شدن ارزش كارها است بناحق

18 - زندگى در جهالت مرگ در ضلالت را به دنبال دارد

19 - قرآن بسيار با ارزش است ، بشرط آنكه آياتش موافق دانستههاى محدود و خواستههاى خود طبيعى آن نابخردان بوده باشد

20 - براى خودپرستان خودمحور ملاك خوبى هر چيز مطابقت كيفيت و كميت آن چيز با هدفگيريهاى آنان است و ملاك بديها عدم موافقت هر چيز با هدفگيرى آنان ميباشد

ترجمهء خطبهء هيجدهم

تفسير عمومى خطبهء هيجدهم

4 - تقيد به اصول و عقايد خاص كه قاضى و مجتهد آنها را پذيرفته اند

رهبر چگونه مى تواند آراء مختلف قضات را تصويب نمايد

سرتاسر قرآن دستور به وحدت و تهديد در بارهء اختلاف است

مگر مى خواهند با آن آراء ساخته و پرداخته نقص دين الهى را جبران كنند

اين قضات با خداوند شركت در قانونگذارى ندارند

هيچ انسانى مانند پيامبر اكرم عظمت وجدى بودن لزوم اداى امانت رسالت را درك نكرده است

2 - عدم تناقض در آيات قرآنى

3 - نفوذ شگفتانگيز معانى آيات قرآنى در همهء سطوح روانى آدمى

4 - عمق معانى قرآن

ترجمهء خطبهء نوزدهم

تفسير عمومى خطبهء نوزدهم

آنجا كه پستترين فردى به تكامليافته ترين انسان تعيين تكليف مى كند

عمومى ترين مختص بىشخصيتى اينست كه بر همهء اصول و معتقدات طغيان مى كند

ترجمهء خطبهء بيستم

تفسير عمومى خطبهء بيستم

در برابر جهان اسرارآميز پس از مرگ با پندارهاى بىاساس خود را تسليت ندهيم

ديرى نمى گذرد كه پرده از جلو ديدگان شما بركنار مى شود

ببينيد و بشنويد و راه رشد و كمال را پيش گيريد

مى بايست تجارب روزگاران و قانون عليت ما را از حيات معقول برخوردار مى ساخت ، ولى

تبليغ رسالت الهى تنها شايسته پيامبران است

نوع دوم - رسالت كلى

فهرست مطالب

فهرست آيات

فهرست روايات

فهرست اشخاص

فهرست مآخذ

فهرست قبائل

فهرست مكانها

ترجمه و تفسير نهج البلاغه - علامه جعفری - الصفحة ١٩٨ - مبحث يكم

بعد پنجم - كميت و كيفيت تأثير گذشت زمان در نمايش رويدادها .
بعد ششم - كميت و كيفيت تأثير گذشت زمان در نمايش شخصيتها .
بعد هفتم - عامل يا عوامل محرك تاريخ .
بعد هشتم - ارتباط تواريخ جامعه‌هاى مربوط با يكديگر .
بعد نهم - مقدار و چگونگى تأثير محيطهاى جغرافيائى جوامع در تاريخ خود .
بعد دهم - چگونگى حركت در تاريخ ، آيا تاريخ هر جامعه تكاملى است و بر فرض تكاملى بودن ، مستقيم است يا مارپيچى آيا كل تاريخ بشرى حركت تكاملى دارد يا نه و اگر حركت تكاملى دارد ، مستقيم است يا مارپيچى مسلم است كه هر يك از ابعاد انواع سه گانه مباحث فراوانى دارد كه تاكنون مقدارى از آنها مورد بحث انسانشناسان و محققان در جامعه شناسى و كاوشگران تاريخ قرار گرفته است . نيز جاى هيچگونه ترديدى نيست كه محاسبه موقعيت شخصيتها با هريك از ابعاد سى و هفتگانه شخصيت و جامعه و تاريخ مسائل خاصى را مطرح مى كند . آنچه كه مربوط به بحث كنونى ما است ، ملاحظه چند بعد از انواع سه گانه براى تعيين و ارزيابى موقعيت و تأثير شخصيتها در جامعه و تاريخ مى باشد . اين تعيين و ارزيابى را در چند مبحث زير بررسى مى كنيم :
مبحث يكم - بعد هفتم شخصيتها عبارتست از امتياز و محصول اختصاصى آن كه موقعيت چشمگير شخصيت را در جامعه و در تاريخ تعيين مى كند . اگر اين امتياز از پديده‌هاى اكتشاف در طبيعت ، مانند كشف الكتريسيته و جاذبيت و اشعهء اى كس و كشف مجهولات در امور مادى انسانها مانند بيمارىها و معالجهء آنها و اختراع ماشينهاى گوناگون و غير ذلك بوده باشد ، اگر جامعه عكس العمل و آمادگى مناسب براى پرورانيدن و بهره بردارى