ترجمه و تفسير نهج البلاغه - علامه جعفری - الصفحة ٧٨ - گروه يكم

و احاديثى باين مضمون كه پيامبر اكرم صلَّى اللَّه عليه و آله و سلَّم به امير المؤمنين عليه السّلام فرمود :
يا علىّ إنّ هذا الدّين متين فأوغلوا فيه برفق [١] ( اى على ، قطعا اين دين اسلام متين است ، پس در آن فرو رويد با نرمش و اعتدال . . . ) گروه دوم
گروه دوم - آيات قرآنى و رواياتى كه همهء انسانها را مخاطب قرار مى دهد و همهء انسانها را يك بيك مورد توجّه قرار مى دهد مانند : ( لا يُكَلِّفُ الله نَفْساً إِلَّا وُسْعَها ) [٢] ( خداوند هيچ كس را به غير از طاقتش مكلَّف نمى سازد . ) و اين مضمون در روايات فراوانى آمده است .
اعتدال يك امر نسبى است .

اعتدال يك امر نسبى است .
با اين حال آنچه كه مورد دستور و توصيه است اعتدال است . مسلم است كه اعتدال بالنّسبه به قدرت و ظرفيّت و موقعيّت انسانها متفاوتست - < شعر > گفت : راه اوسط ار چه حكمتست ليك اوسط نيز هم با نسبت است آب جو نسبت به اشتر هست كم ليك باشد موش را آن همچو يم هر كه را باشد وظيفه چار نان دو خورد يا سه خورد هست اوسط آن ور خورد هر چار دو راز اوسط است او اسير حرص مانند بط است هر كه او را اشتها ده نان بود شش خورد مى دان كه اوسط آن بود چون مرا پنجاه نان هست اشتهى مر ترا شش گرده ، همدستيم نى تو به ده ركعت نماز آيى ملول من به پانصد در نيايم در نحول آن يكى تا كعبه حافى مى رود و ان يكى تا مسجد از خود مى رود < / شعر >

[١] كافى ، باب الاقتصاد فى العبادة .
[٢] البقرة آيهء ٢٨٦ .