ترجمه و تفسير نهج البلاغه - علامه جعفری - الصفحة ٧١ - نظريّهء آقاى هانس كونگ در بارهء وحيى كه بر پيامبر ما محمّد بن عبد اللَّه صلَّى اللَّه عليه و آله نازل شده است و پاسخ اين جانب بايشان
( قُلْ لِمَنْ ما فِي السَّماواتِ وَالأَرْضِ قُلْ لِلَّه كَتَبَ عَلى نَفْسِه الرَّحْمَةَ ) . . . [١] ( بگو به آنان : آنچه در آسمانها و زمين است از آن كيست . بگو از آن خدا است ، خداوند رحمت را بر خود نوشته است . ) آياتى كه در آنها مادّهء رحمت خداوندى با مشتقّات مختلفش آمده است ، مانند : رحيم ، رحمن ، ارحم الرّاحمين و صيغهء فعلى آن در حدود ٢٠٠ آيه در سورههاى مكَّى و ١١٠ آيه در سورههاى مدنى است . اگر اين تصوّر صحيح باشد كه مكَّه جايگاه نخستين تبليغ اسلامى احتياج طبيعى به تهديد و وعيد و سختگيرى داشت ، مى بايست قضيّهء بر عكس باشد ، يعنى بيشتر آيات رحمت در مدينه نازل شود . گفته شده است آيات مربوط به خوشىها و بهشت در مدينه بيشتر نازل شده و اكثر آيات مربوط به دوزخ و عذاب خداوندى در مكَّه نازل شده است . اين هم يك گفتهء باطل است . امّا آيات مربوط به بهشت در حدود ٨٦ آيه در مكَّه و ٥٨ آيه در مدينه نازل شده است . آيات مربوط به عذاب گنهكاران : جحيم مدنى ٦ آيه ، مكَّى ٢٠ آيه .
جهنم مدنى ٢٧ آيه ، مكَّى ٤٧ آيه . سعير مدنى ٦ آيه ، مكَّى ١٣ آيه . عذاب مدنى ١٥١ آيه ، مكَّى ٢١٨ آيه . النّار مدنى ٦٧ آيه ، مكَّى ٧٨ آيه . درست است كه آيات عذاب در مكَّه كمى بيش از مدينه نازل شده است ، امّا با اين حال آيا مى توان گفت : آيات مكَّى تهديد به عذاب و آتش است و آياتى كه در مدينه نازل شده است ، خالى از تهديد و وعيد است ٤ - تفاوتى ديگر كه ميان آيات سورههاى مكَّى و مدنى گفته شده است ، اينست كه آيات سورههاى مكَّى كمى كوتاه و آيات سورههاى مدنى طولانى ميباشد .
اوّلا آيات كوتاه در سورههاى مدنى بسيار فراوانند ، بعنوان نمونه همهء آيات سورههاى : البيّنة ، الزّلزال ، الماعون چهار آيهء آخر ، النّصر ، الفلق ، النّاس . و در سورههاى متوسّط نيز آيات كوتاه فراوان است . در سورهء محمّد صلَّى اللَّه عليه و آله و سلَّم كه مدنى است ، آيات كوتاه بسيار است از آن جمله :
[١] الأنعام آيهء ١٢ .