ترجمه و تفسير نهج البلاغه - علامه جعفری - الصفحة ١٣٢ - توضيحى در بارهء مفهوم مبانى تعليم و تربيت به معناى دوم

مزبور به عهدهء پيامبران عظام بوده است .
٤ - اين تشبيه نيز از راغب اصفهانى نقل شده است كه مى گويد : « عقل مانند چشم و شرع مانند نور است . چنانكه نور بدون داشتن چشم ، عمل ديدن را نمى تواند انجام بدهد ، همچنين چشم بدون ارتباط با نور نمى تواند اشياء را ببيند و از اين جهت است كه خداوند متعال شرع را در قرآن نور معرّفى فرموده است : ( يا أَهْلَ الْكِتابِ قَدْ جاءَكُمْ رَسُولُنا يُبَيِّنُ لَكُمْ ، كَثِيراً مِمَّا كُنْتُمْ تُخْفُونَ مِنَ الْكِتابِ وَيَعْفُوا عَنْ كَثِيرٍ قَدْ جاءَكُمْ مِنَ الله نُورٌ ) [١] .
( براى شما از طرف خداوند متعال نور و كتابى آشكار آمده است . خداوند به وسيلهء آن نور و كتاب كسى را كه در راه‌هاى سلام ( اسلام ، صلح و صفا ، سعادت ابدى ) از رضايت او پيروى كرد ، هدايت مى نمايد و آنان را با اذن خود از ظلمات بيرون مى آورد و به نور داخل مى كند . ) [٢] ٥ - شرع ، عقل برون ذاتى است ، و عقل شرع درون ذاتى . و به همين علَّت بوده است كه آيات قرآنى و احاديث فوق تواتر ، انسانها را به تبعيّت از عقل و تقويت آن تشويق و تحريك جدّى مى نمايد . مگر عقائد و احكام شرعى در اسلام جز براى اين است كه مردم به زندگى با « حيات معقول » موفّق شوند - نتيجهء اساسى كه از مقدّمهء فوق مى گيريم ، اين است كه تحصيل معرفت بوسيلهء تعليم و قرار گرفتن در مسير گرديدن تكامل انسانى در دين اسلام مستند به دو منبع عمده مى باشد كه نسبت آن دو برديگرى ، نسبت چشم ( عقل ) به نور ( شرع ) است . و اين دو منبع عبارتند از عقل عالى و سليم ، و كتاب اللَّه و سنّت قانونگذار اسلام و اجماع علماء و فقهاى وارسته و كمال يافته كه مجموعا بازگو كنندهء ارادهء خداوندى در بارهء صلاح و فساد انسانها و آماده كنندهء زمينهء « حيات معقول » براى وصول به هدف اعلاى اين حيات است كه عبارتست از لقاء اللَّه در رضوان اللَّه در ايّام اللَّه .
توضيحى در بارهء مفهوم مبانى تعليم و تربيت به معناى دوم وقتى كه مى گوئيم : « مبانى تعليم و تربيت » ، اين مبانى شامل اصول و قواعد و

[١] المائده آيات ١٥ و ١٦ .
[٢] اسرار الشّريعه و اطوار الطَّريقة و الحقيقة - سيّد حيدر آملى ص ٤٠