تفسير نمونه‌ ط-دار الكتب الاسلاميه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ١٧٦ - تفسير دو بهشت ديگر با اوصاف شگفتآورش

در حديث ديگرى از امام صادق ع مى‌خوانيم كه در تفسير همين آيه فرمود:

لا تقولن الجنة واحدة، ان اللَّه يقول:" وَ مِنْ دُونِهِما جَنَّتانِ‌" و لا تقولن درجة واحدة ان اللَّه يقول:" درجات بعضها فوق بعض" انما تفاضل القوم بالاعمال:

" نگو بهشت يكى است، چرا كه خداوند مى‌گويد:" غير از آن دو بهشت، دو بهشت ديگر است"، و نگو درجه واحدى است، چرا كه خداوند مى‌فرمايد:" درجاتى است كه بعضى بالاتر از بعض ديگر است" و اين تفاوت به خاطر اعمال مى‌باشد" [١] روى همين اصل در حديثى از پيامبر ص آمده است:

جنتان من ذهب للمقربين، و جنتان من و رق لاصحاب اليمين:

" دو بهشت از طلا است براى مقربان، و دو بهشت از نقره براى اصحاب اليمين" [٢]

*** سپس مى‌افزايد:" كداميك از نعمتهاى پروردگارتان را انكار مى‌كنيد" (فَبِأَيِّ آلاءِ رَبِّكُما تُكَذِّبانِ‌).

*** بعد به پنج ويژگى اين دو بهشت كه بعضى با آنچه در باره دو بهشت سابق گفته شد شباهت دارد و بعضى متفاوت است پرداخته، مى‌گويد:" هر دو كاملا خرم و سرسبزند" (مُدْهامَّتانِ‌).

" مدهامتان" از ماده" ادهيمام" و از ريشه" دهمه" (بر وزن تهمه) در اصل به معنى" سياهى" و" تاريكى شب" است، سپس به سبز پر رنگ نيز اطلاق شده است، و از آنجا كه چنين رنگى نشانه نهايت شادابى و طراوت گياهان‌

---

[١] همان مدرك.

[٢]" در المنثور" جلد ٦ صفحه ١٤٦- چنان كه گفتيم تعبير به طلا و نقره ممكن است اشاره به تفاوت مرتبه اين دو بهشت باشد.