تفسير نمونه‌ ط-دار الكتب الاسلاميه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٤٢٦ - نكته حضور خداوند در هر نجوى

٤- منظور از اينكه خداوند چهارمين يا ششمين آنهاست اين است كه او در همه جا حاضر و ناظر و از همه چيز آگاه است، و گرنه ذات پاكش نه مكان دارد و نه هرگز توصيف به اعداد مى‌شود، و يگانگى او نيز وحدت عددى نيست بلكه به اين معنى است كه شبيه و نظير و مثل و مانند ندارد.

٥- اين نكته نيز قابل توجه است كه در ذيل آيه سخن را از نجوى فراتر برده و مى‌فرمايد:" خداوند همه جا با مردم است و آنها را از اعمالشان روز قيامت با خبر مى‌سازد" و آيه را با احاطه علمى خداوند پايان مى‌دهد، همانگونه كه شروع آيه نيز از احاطه علمى خداوند نسبت به همه چيز است.

٦- بعضى از مفسران براى آيه شان نزولى از" ابن عباس" نقل كرده‌اند كه در باره سه نفر به نام" ربيعه" و" حبيب" و" صفوان" نازل شده، آنها با هم سخن مى‌گفتند، يكى از آنها به ديگرى گفت: آيا خدا آنچه را ما مى‌گوئيم مى‌داند؟ دومى گفت مقدارى را مى‌داند و مقدارى را نمى‌داند! سومى گفت اگر مقدارى را مى‌داند همه را مى‌داند! (آيه فوق نازل شد و اعلام كرد كه خداوند در هر نجوى حاضر است و از همه چيز در زمين و آسمان آگاه است، تا اين غافلان كوردل از اشتباه خود در آيند) [١]

نكته: حضور خداوند در هر نجوى‌

همان گونه كه گفتيم خداوند نه جسم است نه عوارض جسمانى دارد و به همين دليل زمان و مكانى براى او تصور نمى‌شود، ولى در عين حال اگر تصور كنيم ممكن است جايى باشد كه خدا در آنجا حاضر و ناظر نباشد او را محدود ساخته‌ايم.

[١]" تفسير فخر رازى" جلد ٢٩ صفحه ٢٦٥.