ترجمه تفسیر المیزان - علامه طباطبایی - الصفحة ١٠٤ - بحث روايتى(در ذيل آيات مربوط به جنگ احد)
اين آيه گفته است: مربوط به روز احد است، كه مسلمين دچار آن كشتهها و زخمىها شدند، در آن گير و دار از يكديگر سراغ رسول خدا ٦ را گرفتند، اين يكى به آن ديگرى گفت: محمد كشته شد، بعضى هم اضافه مىكردند كه اگر او پيغمبر بود كشته نمىشد، ولى بعضى از بلند پايگان از اصحاب رسول خدا گفتند: شما بايد در راهى كه پيامبرتان قتال كرد قتال كنيد، تا خداى تعالى يا فتح را نصيبتان كند، و يا به آن جناب ملحق شويد و براى ما نقل كردهاند كه مردى از مهاجرين به مردى از انصار بر خورد كه در خون خود مىغلطيد، به او گفت: اى فلانى هيچ مىدانى كه محمد كشته شد؟ او در پاسخش گفت اگر محمد كشته شد وظيفه رسالت خود را انجام داد، شما هم بايد در دفاع از دينتان قتال كنيد و در اين باره بود كه خداى تعالى آيه زير را نازل كرد كه:(وَ ما مُحَمَّدٌ إِلَّا رَسُولٌ قَدْ خَلَتْ مِنْ قَبْلِهِ الرُّسُلُ أَ فَإِنْ ماتَ أَوْ قُتِلَ انْقَلَبْتُمْ عَلى أَعْقابِكُمْ؟) يعنى آيا مرتد مىشويد، و بعد از ايمان به كفر بر مىگرديد؟[١].
و در همان كتاب است كه ابن جرير از سدى روايت كرده كه گفت: در روز احد اين شايعه در بين مسلمانان منتشر گرديد كه: رسول خدا ٦ كشته شد، يكى از آن عده كه (در پشت صخره كوه پنهان شده بودند) گفت: اى كاش كسى را ميداشتيم و نزد عبد اللَّه بن ابى مىفرستاديم و او از ابى سفيان براى ما امان مىگرفت، آن گاه فرياد زد: هان اى مردم مهاجر، معطل چه هستيد؟ محمد كشته شد! به سوى قوم مكى خود (يعنى لشكر ابى سفيان) برگرديد، و گرنه مىآيند و شما را مىكشند، انس بن نضر فرياد زد: اى مردم، اگر محمد ٦ كشته شد پروردگار محمد زنده است، پس در همان راهى كه رسول خدا ٦ قتال كرد شما هم قتال كنيد ... و سپس ادامه داد: خدايا من از آنچه اين مردم مىگويند نزد تو عذر مىخواهم و از پيشنهادى كه مىكنند بيزارى مىجويم، آن گاه شمشيرش را محكم به دست گرفت و حمله كرد تا كشته شد، و خداى تعالى آيه:(وَ ما مُحَمَّدٌ إِلَّا رَسُولٌ ...) را در اين باره نازل فرمود[٢].
مؤلف قدس سره: اين معانى به طرق بسيارى ديگر روايت شده است. و در كافى از امام باقر ع روايت كرده كه فرمود: (در جنگ احد) على ع شصت و يك جراحت بر داشت، و رسول خدا ٦ ام سليم و ام عطيه را مامور كرد تا او را
[١] الدر المنثور ج ٢ ص ٨٠.
[٢] الدر المنثور ج ٢ ص ٨٠.