افعالش احصان است، كه به معناى منع است، حصن حصين (دژ محكم) را هم از اين جهت حصن گفته‌اند، كه مانع از ورود اغيار است، و وقتى مى‌گويند: احصنت المرأة معناى آن اين است كه فلان زن عفت به خرج داد، و ناموس خود را حفظ كرد، و يا اين است كه از فسق و فجور امتناع ورزيد، در قرآن كريم نيز آمده كه: (الَّتِي أَحْصَنَتْ فَرْجَها )[١] يعنى داراى عفت بود، و وقتى گفته مى‌شود: (احصنت المراة) بصورت معلوم و يا (احصنت المرأة) بصيغه مجهول، معنايش اين است كه فلان زن شوهر رفت، و در نتيجه شوهرش او را حفظ كرد، و يا بدون دخالت شوهر صرف ازدواج، او را حفظ كرد، و چون بخواهى در مورد زنى بگويى اين زن آزاده است نه برده، مى‌گويى أحصنت المراة زيرا آزاد بودن او مانع مى‌شود از اينكه كسى مالك ناموس او شود، و يا آزاد بودنش مانع مى‌شود از اينكه مرتكب زنا گردد، زيرا در آن ايام زنا در بين كنيزان شايع بود، و آزادها از ارتكاب آن ننگ داشتند.

و ظاهرا مراد از كلمه محصنات در آيه مورد بحث معناى دوم باشد، يعنى زنانى كه ازدواج كرده‌اند نه به معناى اول و سوم، چون آنچه از زنان خارج از چهار طايفه نامبرده در آيه، ازدواجشان حرام است تنها شوهردارشان است، خواه عفيف باشند و يا نباشند، و چه اينكه آزاد باشند يا كنيز.

پس هيچ وجهى به نظر نمى‌رسد كه كسى بگويد: مراد از كلمه محصنات در آيه شريفه، زنان عفيف است، با اينكه حكم حرمت ازدواج اختصاصى به عفيف‌ها ندارد. (ساده‌تر بگويم آيه شريفه مى‌فرمايد: غير آن چهارده طايفه، با هر زنى مى‌توان ازدواج كرد، مگر محصنات يعنى شوهرداران كه ازدواج با آنها حرام است. بعضى‌ها گفته‌اند: مگر محصنات يعنى زنان عفيف كه ازدواج با آنها- البته اگر شوهر داشته باشند- حرام است، بعضى ديگر لفظ نامبرده را حمل كرده‌اند به حرائر، يعنى گفته‌اند: مگر زنان آزاد كه ازدواج با آنها- البته اگر شوهر داشته باشند حرام است، اشكال ما اين بود كه در هر دو احتمالى كه مفسرين دادند قيد- البته اگر شوهر داشته باشند- اخذ شده بود، و در احتمال اول حكم را مختص به زنان عفيف دانستند، با اينكه اختصاصى به آنها نداشت، و در احتمال دوم حكم را مختص به زنان آزاد كرده بودند، با اينكه اختصاصى به آنان نداشت، و معلوم است كه اينگونه معنا كردن را طبع سليم نمى‌پسندد.

(پس حق مطلب همان است كه گفتيم مراد از كلمه نامبرده زنان شوهردار است) (مترجم)

[١] سوره تحريم آيه: ١٢