ترجمه تفسیر المیزان - علامه طباطبایی - الصفحة ٣٣٩ - (چهار اصل كلى مستفاد از آيات ارث)
بعضى ديگر از صاحبان سهام كسانى هستند كه در اصل برايشان سهمى معين شده، ولى اگر مزاحمى داشته باشند قرآن از بيان سهم آنان سكوت كرده، و سهم معينى برايشان ذكر نكرده است مانند يك دختر و چند دختر و يك خواهر و چند خواهر، كه يك دختر نصف و يك خواهر دو ثلث مىبرد، ولى اگر چند دختر و چند خواهر باشند قرآن سهمى برايشان معين نكرده است.
از اين جريان استفاده مىشود كه دسته اول كه قرآن كريم سهم ارثشان را، هم در صورت نبودن مزاحم بيان كرده و هم در صورت وجود مزاحم، در جايى كه سهام ارث از اصل ارث بيشتر شد، نقصى بر سهم آنان وارد نمىشود. بلكه بر كسانى وارد مىشود كه جزء دسته دومند، يعنى از آنهايى هستند كه قرآن تنها سهم الارث در صورت نبود مزاحمشان را معين كرده، و از بيان قسمت سهم الارثشان در صورت وجود مزاحم سكوت كرده است.
٣- سومين اصلى كه از آيات نامبرده استفاده مىشود اين است كه سهام گاهى از اوقات زيادتر از مال مىشود، مثل اينكه زنى بميرد، و شوهر و برادران و خواهرانى از خويشاوندان پدرى و مادرى خود بجاى بگذارد، كه در اين صورت سهام عبارت است- از: ١- نصف (٢/ ١)، و ثلثان (٣/ ٢)، و معلوم است كه جمع اين دو، بيشتر از عدد صحيح مىشود (يعنى اگر ارث را يك واحد فرض كنيم، مشتمل بر اين دو سهم ٢/ ١- ٣/ ٢ نيست، بلكه كمتر از آن است، چون جمع آن دو عبارت است از يك عدد صحيح و يك ششم)، و نيز مثل اين فرض كه زنى بميرد و پدر و مادر و شوهر و دو دختر بجاى بگذارد، كه در اين فرض نيز سهام از مال بيشتر است.
چون مال، واحد و يا بگو يك عدد صحيح است در حالى كه جمع ربع (٤/ ١) سهم شوهر، و دو ثلث (٣/ ٢) سهم دو دختر و دو سدس (٦/ ٢)، سهم پدر و مادر يك عدد صحيح و (١٨/ ٧ ١) است.
و گاه مىشود كه بر عكس فرضيههاى بالا مال از سهام بيشتر مىشود مثل اين فرض كه زنى بميرد و تنها يك و يا چند دختر از خود بجاى بگذارد، كه سهم آنان نصف مال ميت معين گرديده و در قرآن كريم نصف ديگرش معين نشده است، و مثل فرضيههايى ديگر كه روايات وارده از طرق ائمه اهل بيت : كه جنبه تفسير براى قرآن كريم دارد حكم آنها را بيان كرده، فرموده در صورتى كه سهام از اصل مال زيادتر شد نقص تنها به كسانى وارد مىشود كه در قرآن جز يك سهم برايشان بيان نشده، و اينان عبارتند از دختران و خواهران، نه به كسانى كه چون پدر و مادر و همسر دو جور سهم برايشان ذكر شده است، و هم چنين در صورتى كه سهام از اصل مال كمتر و مال از سهام بيشتر باشد، زائد را به كسانى مىدهند كه در قرآن