مثالهاى زيباى قرآن - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٢٨٩ - دو سئوال مهم درباره دعا

فعلى به گونه‌اى است كه همه مردم براى خود وام و بدهكارى فراهم مى‌كنند و اساساً، دنياى بدون بدهكارى و وام خيالى بيش نيست. بنابراين، هدف از اين گونه دعاها چيست؟

پاسخ: وام و بدهكارى بر دو قسم است؛ نخست وام‌ها و بدهكارى‌هايى كه زمينه پرداخت آن فراهم است؛ مثل وام‌هايى كه تجّار و كسبه مى‌گيرند و معاملاتى انجام مى‌دهند و تا زمان قسط آن نيز مال مورد نظر را مى‌فروشند و بدهكارى را مى‌پردازند، يا وام‌هايى كه افراد حقوق‌بگير دريافت مى‌كنند و از محل حقوق خود آن را مى‌پردازند.

قسم دوم وام هايى است كه زمينه پرداخت ندارد و در عين حال، انسان مجبور به گرفتن آن است و در پرداخت آن عاجز و ناتوان مى‌شود. ظاهراً منظور از دعاى فوق وام‌هاى قسم دوم است نه اوّل.

در وام‌هاى قسم دوم، نه تنها دعا براى اجابت آن پسنديده و اجابت آن امكان‌پذير است، بلكه بنابر دستورات اسلام، بايد براى تحقّق آن گام‌هاى عملى نيز برداشته شود؛ چه اينكه در يك جامعه اسلامى كامل- كه همان جامعه امام زمانى است- حتّى يك گرسنه هم نبايد وجود داشته باشد. «اللَّهُمَّ اشْبِعْ كُلَّ جايِعْ». يك برهنه نبايد باشد، «اللَّهُمَّ اكْسُ كُلَّ عُرْيانٍ». يك فقير و نيازمند نبايد باشد؛ «اللَّهُمَّ اغْنِ كُلَّ فقيرٍ». و نهايتاً يك بدهكار نيز نبايد باشد.

شاهد اين مطلب روايت مفصّلى است به اين مضمون كه از امام صادق عليه السلام نقل شده است كه «خداوند دقيقاً نيازِ نيازمندان را محاسبه كرده و به مقدار نياز آنها در اموال ثروتمندان زكات قرار داده است. اگر نياز فقرا بيشتر بود، خداوند مقدار زكات را بيشتر مى‌كرد. [١]

[١]- وسايل الشيعه، جلد ٦، ابواب الزكاة، باب ١، حديث ٢ و ٣ و ٦ و ٩؛ شرح برخى از روايات مذكور، در بحثهاى گذشته از نظر شما گذشت.