مثالهاى زيباى قرآن - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٢٧٩ - رابطه «دعا» و «تربيت»

نتيجه سير اين حركت نور تقوا را در زندگى انسان زنده مى‌گرداند.

در حديث جالبى آمده است: «آن دسته از افرادى كه پيوسته- چه در حال گرفتارى و چه در حال آسايش و آرامش- با خداوند راز و نياز دارند، در هنگام مكشلات و گرفتارى‌ها وقتى خداوند را مى‌خوانند فرشتگان مى‌گويند: «اين صدا آشنا است مشكل او را حل كنيم»؛ ولى وقتى صداى انسان هايى را مى‌شنوند كه تنها به هنگام گرفتارى‌ها و سختى‌ها و ناراحتى‌ها دعا مى‌كنند، آن صدا براى فرشتگان ناآشناست». [١]

حضرت على عليه السلام در خطبه ارزشمندِ همّام، در شرح حال متّقين مى‌فرمايد:

«نُزِّلَتْ انْفُسُهُمْ مِنْهُمْ فِى الْبَلاءِ كَالَّتى نُزِّلَتْ فِى الرَّخاءِ»؛ پرهيزكاران كسانى هستند كه در حال رخا و آسايش و آرامش همان‌گونه هستند كه در حال بلا و سختى و گرفتارى هستند. [٢]

خداپرستى و راز و نياز فرعونى كه در حال غرق شدن‌ «يا الله» مى‌گويد، هيچ فايده‌اى ندارد. به همين جهت، در آن هنگام جبرئيل در پاسخ فرعون مشتى از لجنِ تهِ رودخانه را به دهانش مى‌كوبد. [٣]

٣- سومين اثر تربيتى دعا، تقويت نور معرفت است. وقتى انسان به درگاه خداوند روى مى‌آورد، در اين فكر فرو مى‌رود كه او بر همه چيز توانا و قادر است و اسرار درون و برون ما را مى‌داند. اين مطلب سبب مى‌شود كه سطح معرفت انسان بالا برود؛ مخصوصاً اگر دعاهايى همچون: صحيفه سجّاديه، مناجات شعبانيّه، صباح، كميل و ندبه خوانده شود كه اينها بالاترين درس‌هاى عرفان اسلامى است و با وجود اين منابع معتبر شايسته نيست طالب عرفان در پى كتاب‌هاى مشكوك برود.

[١]- ميزان الحكمه، باب ١١٩٤، حديث ٥٥٦٣.

[٢]- نهج‌البلاغه، خطبه ١٩٣.

[٣]- تفسير مجمع البيان، جلد ٥، صفحه ١٣١، ذيل آيه شريفه ٩٢ سوره يونس.