مثالهاى زيباى قرآن - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٢١٩ - مردم سه دستهاند

ديگر، اصلًا استفاده‌اى نبرد؛ چون ظرف خود را وارونه قرار داده است. در اين مثال، روشن است كه اشكال و تبعيضى از ناحيه فيض خدا نيست، بلكه از ناحيه ظرفيتها و قابليّتهاى انسانهاست؛ سپس حضرت امير عليه السلام خطاب به كميل فرمودند: «فَاحْفَظْعَنّى مااقُولُ لَكَ: النّاسُ ثَلاثَةٌ: فَعالِمٌ رَبَّانِىٌ وَ مُتَعَلِّمٌ عَلى سَبيل نَجاةٍ وَ هَمَجٌ رَعَاعٌ»

كميل! آنچه برايت مى‌گويم، به خاطر بسپار و نسبت به آن محافظت كن. مردم به سه دسته‌اند: [مواظب باش ببين كه از كدام گروه به شمار مى‌آيى!]

١- گروه اوّل، علما و دانشمندان الهى هستند كه مربّى مردمند [دانشمندانى كه هم خود راه حقيقت را طى مى‌كنند و هم ديگران را رهنمون هستند].

٢- كسانى كه خود، فاقد دانشند، ولى در سايه نور دانش دانشمندان حركت مى‌كنند و در پى تحصيل علم هستند.

٣- انسان‌هاى احمقى كه نه خود راه را مى‌دانند و نه از رهروان، راه را مى‌پرسند. آدمهاى احمق بى سر و پايى كه نه خود عالمند و نه بر علم عالم تكيه مى‌زنند!

حضرت عليه السلام با بيان چهار ويژگى، ماهيّت گروه سوّم را روشن مى‌سازد:

الف- اتْباعُ كُلِّ ناعِقٍ: به دنبال هر صدايى حركت مى‌كنند و پاى هر پرچمى سينه مى‌زنند و هدف خاصّى ندارند.

ب- يَميلُونَ مَعَ كُلِّ ريحٍ: آنان نان را به نرخ روز مى‌خورند، و مانند آفتاب گردان به هر طرفى كه باد بوزد، همانند كسانى كه در عصر پيامبر صلى الله عليه و آله در زير پرچم آن حضرت جنگيدند و در دوران امامت حضرت على عليه السلام به سراغ معاويه رفته، براى او شمشير زدند! و اگر عمرشان كفاف مى‌كرد، حتماً در سايه پرچم يزيد به سر مى‌بردند؛ چه اين كه در آن روز، باد بدان سو مى‌وزيد!

ج- لَمْ يَسْتَضيئُوا بِنُورِ العِلْمِ: آنان از نور علم بهره‌اى نبرده‌اند تا با آن راه را بيابند.