٣- موضوع و محتوى انفاق در آيات شريفه ٢٦٢، ٢٦٣ و ٢٦٥ سوره بقره، موضوع انفاق مال و ثروت است. خداوند در اين آيات مى‌فرمايد: از اموال و ثروتتان مانند لباس، خانه، خوراك، دارو، كتاب و لوازم التّحرير، ابزار كار و مانند اينها به ديگران كمك كنيد؛ ولى از آيه سوم سوره بقره مى‌توان استدلال كرد كه موضوع انفاق گسترده‌تر و در برگيرنده تمامى نعمت‌ها و روزيهايى است كه خداوند به انسان بخشيده است. در اين آيه كه در مقام بيان اوصاف متّقين است، خداوند در اطلاق يكى از صفت‌هاى افراد باتقوا مى‌فرمايد: «وَ مِما رَزَقْناهُمْ يُنْفِقُونَ» [متّقين‌] از [تمام‌] آنچه كه ما به آنان روزى داده‌ايم، انفاق مى‌كنند. [١]

بنابراين، موضوع انفاق طبق اين آيه شريفه، عام است و تمامى روزيهاى خداوند را در بر مى‌گيرد.

مانند: الف- علم و دانش، علما و دانشمندان بايد از دانش خود به ديگران انفاق كنند و به آنان بياموزند، و گرنه همچون محتكران كالا، در دادگاه عدل الهى، مورد بازخواست واقع مى‌شوند.

در روايتى وارد شده است كه امام صادق عليه السلام فرمودند: «زَكاةُ الْعِلْمِ نَشْرُهُ» زكات دانش انتشار و پراكنده ساختن آن است. [٢]

ب- نفوذ كلام، يكى ديگر از روزق‌هاو روزيهاى الهى است كه شايسته است از آن انفاق شود. وقتى شاهد اختلاف بين زن و شوهر، همسايه، يا دو شريك‌

[١]- چنين تعبيرى در سوره رعد، آيه ٢٢؛ سوره نساء، آيه ٣٩؛ سوره فاطر، آيه ٢٩ و آيات متعدّد ديگرى نيز آمده است.

[٢]- ميزان الحكمه، باب ١٥٨٧، حديث ٧٦٠٣. در همين باب روايات ديگرى وارد شده است كه براى هر چيزى زكاتى معيّن كرده است، در روايتى آمده است «خداوند براى هر جزيى از اجزاى موجودات زكات واجب كرده است حتّى براى هر موى بدن و هر لحظه زندگى. و همچنين تعابير هولناكى درباره «مانع الزكاة» آمده است كه در بعضى از آنها، «مانع الزكاة» به سارق و در بعضى ديگر هم به كافر تعبير شده است. در روايات ديگر عذاب‌هاى وحشتناكى براى اين افراد بيان شده است. براى آگاهى بيشتر ر. ك. ميزان الحكمه، باب‌هاى ١٥٨٠ تا ١٥٨٢.