آيين نبرد در عصر پيامبر(ص)

آيين نبرد در عصر پيامبر(ص) - ضاهر وتر - الصفحة ٨٨

پنهان مى‌ساخت، مثل سريه عبدالله بن جحش و غزوه فتح مكه. آن حضرت بسيار پنهان‌كار بود، به طورى كه اخبار را حتى از مأموران شناسايى هم مى‌پوشيد، مثل سريه ابوقتادة بن ربعى انصارى به بطن إضَم. وى تا جاى ممكن مى‌كوشيد كه پس از شناسايى، اطلاعات مهم سرى بماند و تنها به چند تن از اركان سپاه و دستيارانش محدود باشد، مثل اخبار مربوط به غزوه احد- كه اخبار دريافتى به وسيله عمويش عباس را پنهان ساخت- و نيز غزوه فتح مكّه.
آن حضرت تجهيزات و نيروهايش را به شيوه‌هاى غير رايج آماده مى‌كرد و عناصر شناسايى را از افراد مناسب براى اين كار برمى‌گزيد، چنان‌كه در غزوه بدر طلحة بن عبيدالله و سعيد بن زيد را براى شناسايى قافله قريش، بُسَبس بن عمرو جهنى و عدى بن ابى زعباء را براى شناسايى جايگاههاى تمركز نيروها، على بن ابى‌طالب و سعد بن ابى‌وقاص را براى شناسايى نيروى دشمن و حباب بن منذر را براى شناسايى ميزان تحرك دشمن اعزام داشت.
آن حضرت نسبت به همه امور مربوط به دشمن از قبيل سازمان و اسلوب جنگى، نيت، سلاح، سران سپاه و ديدگاههايشان آگاهى كامل داشت. مثل شناخت دقيق آن حضرت از سفيان بن خالد هندلى- در سريه‌اى كه عبداللّه بن انيس براى قتل وى اعزام شد- سران قريش در جنگ بدر و ابوسفيان در غزوه فتح.
پيامبر خدا (ص) اخبار دريافتى را مورد ارزيابى، دقت و تجزيه و تحليل علمى قرار مى‌داد، و مطابقت آنها را با واقعيات ميدان نبرد آينده بررسى مى‌فرمود، مثل تحليل آن حضرت از شناساييهاى مربوط به جنگهاى بدر، احد، احزاب- هنگام نقض عهد بنى قريظه- و فتح مكه. در مورد اخير آن حضرت پس از تحليل اخبار دريافتى از همه امور مربوط به دشمن، بويژه سلاحهايى كه از جَرش تقاضا كرده بود، آگاه گرديد.
رسول خدا (ص) بسيار تلاش مى‌كرد كه اداره شناسايى، فعال، پرتلاش و پاسخگوى نيازهاى فرماندهى و يگانهاى مجرى عمليات باشد، مثل غزوه‌هاى بدر و فتح. براى دستيابى به اطلاعات لازم، همه امكانات خويش را به كار مى‌گرفت، هرچند خسارت زيادى در بر داشته باشد، مثل بيشتر غزوه‌ها و سريه‌ها، بويژه سريه حمزة بن عبدالمطلب.
نيز آن حضرت بسيار مشتاق بود كه شناسايى پيوسته و قبل و بعد و نيز در اثناى جنگ صورت پذيرد، مثل غزوه فتح. اين كار در هر اوضاع و احوالى هر چند دشوار انجام مى‌گرفت،