فصل چهارم: سازمان اطلاعات‌ ١. اداره شناسايى‌ اداره شناسايى وظيفه گردآورى اخبار مربوط به دشمن بويژه در زمينه‌هاى نيّت، تجمع، زمين و منطقه جنگى را عهده‌دار است. دقت در اخبار و تطبيق آنها و حصول اطمينان از درستى آنها نيز كار اين اداره است و اين مهم با استفاده از وسايل گوناگون شناسايى به انجام مى‌رسد.
رسول خدا (ص) به شناسايى بيش از ديگر امور جنگى اهتمام مى‌ورزيد، زيرا تصميم‌گيرىِ بجا منوط به دستيابى به اخبار دقيق است. آن حضرت براى دستيابى به اخبار مربوط به مقاصد قريش و ديگر قبايل دشمن و روميان سريه‌هاى چندى را به نقاط گوناگون اعزام داشت.
محورهاى آمد و شد مكه را زير نظر گرفت. با چندين قبيله هم‌پيمان شد و از آنها عليه ديگران كمك گرفت. در مرزهاى دولت روم، پاسگاههاى مراقبت و ديده‌بانى ايجاد كرد، و غزوه دومة الجندل، اعزام عبدالرحمن بن عوف به آنجا و دوستى با مرزنشينان بنى‌كليب، صلح اكيدر و غيره در همين جهت انجام شد.
راههايى كه پيامبر خدا (ص) به منظور موفقيت و دقت در شناسايى به كار مى‌گرفت اينها بودند: اعزام افراد به مناطق عملياتى آينده، پذيرش بازرگانان و مسافران، به كارگيرى عناصر بومى، و بازجويى از اسيران. همچنين به منظور كشف تحركات و تحولاتى كه در سرزمين دشمن روى مى‌دهد، به عناصر اطلاعاتى اجازه مى‌فرمود تا در آنجا اقامت كنند. حضرتش براى شناسايى دشمن و حصول پيروزى، از همه ابزار ممكن استفاده مى‌كرد، تا آنجا كه در مواردى خود اقدام به شناسايى مى‌فرمود.
از علل موفقيت عملياتهاى شناسايى رسول خدا (ص) اين بود كه همه تدابير مقدماتى را