آيين نبرد در عصر پيامبر(ص) - ضاهر وتر - الصفحة ١٤٢
گاهى يكى دو روز مىگذشت و به رزمندگان اسلام غذا نمىرسيد و گاه فرمانده كل به ناچار از توانگران قرض مىگرفت تا براى خريد غذا ميان رزمندگان تقسيم كند و از اولين پولى كه به دست مىآمد، وام را مىپرداخت.
٧- ١. آب آب به چند منظور در جنگ استفاده مىشد كه مهمترينش اينها بود: آشاميدن، شستن زخمها و مداواى برخى از بيماريها.
از شرايط زمين نبرد ميان طرفين متخاصم، وجود آب بود و هر يك از آنها تلاش مىكرد كه در استفاده از آب از رقيب پيشى بگيرد و او را از دسترسى بدان باز دارد. از اين رو، آب يكى از عوامل مهمّ پيروزى و شكست بود.
رسول خدا (ص) در همه نبردها زمينى را انتخاب مىكرد كه در آن بر اين ماده حياتى دست يابد و دشمن را از آن محروم سازد. همچنين براى تسليم سريعتر مدافعينِ درون دژها، همچون آخرين اقدام آب را بر روى آنها مىبست. «١» آن حضرت از خوردن آبهاى غير بهداشتى نهى مىفرمود. تهيه آب در صحراهاى خشك و در اثناى مسيرهاى طولانى بسيار دشوار بود.
٨- ١. منابع محلى منابع تغذيه محلى، مواردى همچون حيوانات، نباتات، غذا و آب بود كه در اثناى عمليات و صحنه پيكار به دست مىآمد و مهمترينشان اينها بودند: آهو، گورخر، خرگوش «٢»، سوسمار، شترمرغ، گوسفند، شتر، خيار چنبر، ميوه درخت اراك و انواع غذاها.
اقلام ياد شده بخش عمدهاى از آزوقه رزمندگان را در اثناى نبرد تشكيل مىداد و بسيارى از نيازهاى مادىشان را برآورده مىساخت و آنان را از مهلكه گرسنگى و تشنگى مىرهانيد و