آيين نبرد در عصر پيامبر(ص)

آيين نبرد در عصر پيامبر(ص) - ضاهر وتر - الصفحة ١٣٨

بارزترين وظايف عقبدار اينها بود: تأمين خدمات و وسايل مادى لازم، اجراى تدابير بهداشتى، ارائه خدمات پزشكى به مجروحان و مصدومان و تخليه آنها، دفن كشتگان نبرد و گردآورى غنائم.
آمادگى عقبدار: عقبدار به گونه‌اى سرّى و پيش از ديگر يگانها آماده مى‌شد و در مواضع رزمى يا اثناى حركت به سپاه مى‌پيوست و ضمن سپردن مأموريت به واحدهاى مختلف، خود، مال و سلاح لازم رزمندگان را تأمين و ميان آنها توزيع مى‌كرد و از نظر نظامى كاملًا آماده بود.
٢- ١. تداركات و پشتيبانى‌ با اينكه مدينه پايگاه مركزى تداركات به شمار مى‌رفت، در اثناى نبرد جز مواردى نادر، از آنجا پشتيبانى‌اى صورت نمى‌گرفت، بلكه در آغاز كار، عقبدار لشكر امكانات لازم و اقلام احتياطى رزمندگان را تأمين مى‌كرد. آنگاه سپاه به جنگ مى‌رفت و پس از پايان مأموريت به وطن باز مى‌گشت. به موجب اين وضعيت، سپاه اسلام در برخى از نبردها گرسنگى زيادى را تحمل مى‌كرد، مثل غزوه‌هاى خيبر و تبوك، ليكن مسلمانان يا سختيها را بر خود هموار مى‌ساختند، چنان‌كه در سريه خبط پيش آمد و يا از منابع موجود محلى استفاده مى‌كردند.
رزمندگان اسلام در جنگ بدر از شكار آهو، در غزوه ذات الرقاع از خيارچنبر و تخم شترمرغ، در غزوه حديبيه از خيار چنبر، گوشت سوسمار «١»، گورخر، شتر و گوسفند، و شير استفاده كردند. در غزوه خيبر پس از تسلط بر دژ از غذاهاى مختلف موجود در آن مصرف نمودند.
هنگامى كه پشتيبانى سپاه اسلام با سعد بن عباده بود، رزمندگان اسلام از كمك مدينه بهره‌مند شدند. هنگام استقرار سپاه در حمراء الاسد، او روزى دو يا سه شتر كشتار مى‌كرد.
هنگامى كه سپاه در ذى قرد بود نيز با چندين بار خرما و ده شتر براى كشتار، آنان را پشتيبانى كرد. همچنين در سريه عمرو بن عاص (ذات السلاسل)، رزمندگان اسلام از سوى مدينه با نيرو و تداركات پشتيبانى شدند.