٨- ٣. سرعت در جنگ؛ هجوم و دفاع‌ رسول خدا (ص) به اهميت سرعت در جنگ واقف بود، زيرا سرعت غافلگيرى را تأمين مى‌كند، توان نيروها را چند برابر مى‌سازد و اخبار به وسيله آن پنهان مى‌ماند. بر اثر سرعت، صفوف دشمن دچار آشفتگى و سراسيمگى مى‌شود، روحيه سپاه مهاجم تقويت مى‌گردد و دشمن اجازه ضد حمله پيدا نمى‌كند.
رسول خدا (ص) براى سرعت بخشيدن به عمليات رزمندگان اسلام، آنها را وادار به تمرين اين كار مى‌فرمود، به اين ترتيب كه در قالب غزوه‌ها و سريه‌هاى پى‌درپى به نبرد با دشمن مى‌فرستاد تا عمليات رزمى را بدون خطا و هماهنگ با اوضاع طبيعى به انجام برسانند و با شرايط نبرد خو بگيرند.
وسايل نقل و انتقال كه در آن روزگار اسب و شتر بود نيز براى تحقق بخشيدن به سرعت اهميت داشت. همچنين وابستگى سرعت به تجهيزات جنگى و نيز نقش آمادگيهاى مادى و معنوى را براى فراخوانى سپاه و حمله متقابل فورى به دشمن نبايد از ياد برد.
رسول خدا (ص) سرعت را هم در دفاع به كار مى‌بست مانند غزوه‌هاى احد و خندق، و هم در هجوم مانند غزوه‌ها و سريه‌هاى بنى‌سليم، ذى أمر، بُحران، ذات الرقاع، دومة الجندل، سريه ابوعبيدة بن جراح، ابوسلمه، خبط. همچنين از حصارگيرى استفاده مى‌فرمود مانند غزوه‌هاى قينقاع، بنى‌قريظه و خيبر.
آن حضرت از مسيرها نيز بهترين استفاده را مى‌برد، مانند مسيرهايى كه در غزوه‌ها و سريه‌هاى زير پيموده شد: بدر (كه در رسيدن به لبه نزديك وادى بر دشمن پيشى گرفت)، بنى سليم، ذات الرقاع، بنى قريظه، بنى‌لحيان و سريه محمّد بن مسلمه براى قتل كعب بن اشرف و زيد بن حارثه براى تعرّض به كاروانهاى قريش و ابوسلمه كه براى پيشى گرفتن از دشمن شب و روز راه مى‌پيمود.
از عوامل ديگرى كه نزد رسول خدا (ص) اهميت داشت، عنصر شناسايى بود كه در غزوه‌هايى همچون بدر، ذات الرقاع، بنى مصطلق، خيبر، فتح مكه و سريه محمد بن مسلمه براى تأديب بنى‌بكر، و عكاشة بن محصن براى تأديب بنى‌اسد و غالب بن عبدالله ليثى به سوى بنى مره مورد تأكيد و استفاده قرار گرفت. آن حضرت از شيوه‌هاى نظامى زير نيز استفاده مى‌كرد: