آيين نبرد در عصر پيامبر(ص) - ضاهر وتر - الصفحة ١٤٤
تداركاتى و تجهيزات جنگى را در درون دژهايشان انبار مىكردند كه براى مدت طولانى آنها را كفايت مىكرد و جنگ را طولانى مىساخت. گرچه پافشارى سپاه اسلام بر قطع كامل امدادرسانى، محاصره همه سويه، هجوم جبههاى، و جنگ روانى موجب مىشد كه يهوديان پيش از اتمام مواد انبار شده تسليم گردند.
١١- ١. تخليه ميدان نبرد اداره تداركات تخليه موارد زير را از ميدان نبرد بر عهده داشت:
١. اشخاص و يا تجهيزاتى كه عمليات را به تعويق مىافكنند، شامل زنان، كودكان و پيرانى كه توان جنگيدن ندارند.
٢. اشخاص مخالف و غير دوست.
٣. سلاحها و مهمات غيرقابل استفاده در جنگ.
گروه اول به آيين نبرد در عصر پيامبر (ص) ١٥٢ ١ - ٣. تعريف و وظايف ص : ١٥١ مكانى مناسب كه شرايط زندگى برايشان فراهم باشد تخليه مىشد.
گروه دوم به جاهاى دور دست و خارج از سرزمينى كه سپاه اسلام بر آن تسلط داشتند، منتقل مىگرديد.
وسايل و امكانات مادى نيز به جايى مناسب كه امكان ترميم و استفاده مجدد رزمندگان وجود داشت، انتقال مىيافت. گرچه مورد اخير در سپاه صدر اسلام كمتر رخ مىداد.
١٢- ١. بازرگانى و كشاورزى رسول خدا (ص) پرداختن به امر بازرگانى را پس از پايان جنگ اجازه مىفرمود؛ چنانكه در غزوه بدر دوم به رزمندگان اجازه داد تا به تبادل محصول و كالا بپردازند، و آنان پس از كسب سود به مدينه بازگشتند. اين چنين بود كه سپاه اسلام علاوه بر مأموريتهاى نظامى به كارهاى بازرگانى اشتغال مىورزيدند، همانگونه كه انصار كارهاى كشاورزى خود را دنبال مىكردند.
١٣- ١. استقبال از زرمندگان پس از حصول پيروزى در جنگها، يك تن زودتر به مدينه مىرفت و بازگشت پيروزمندانه نيروهاى مسلح را از ميدان نبرد به مردم بشارت مىداد. به دنبال آن ساكنان مدينه از زن و مرد، كوچك و بزرگ آماده استقبال از پيروزمندان مىشدند.