آيين نبرد در عصر پيامبر(ص) - ضاهر وتر - الصفحة ١٢٩
٦. انتخاب نقاط مناسب براى استقرار.
٧. تجزيه قدرت يهود؛ رسول خدا (ص) با نشان دادن برترى كمّى بر يهود آنها را تجزيه كرد و با اين تاكتيك موفق شد قبايل بنى قينقاع، بنى نضير، بنى قريظه و خيبر را يكى پس از ديگرى وادار به تسليم كند.
٨. وحدت، تمركز، پيوستگى، استمرار و سرعت فرماندهى؛ در پرتو اين عامل بود كه سپاه اسلام پيروزى يافت و غلبه بر يهوديان را محقق گردانيد.
چهارم- جبهه روم پيامبر خدا (ص) نخستين غزوه را در دومة الجندل در مرزهاى روم انجام داد. گزينش اين نقطه به دليل اهميت نظامى آن بود كه هم به مثابه دروازه حركتهاى بعدى سپاه اسلام به شمار مىرفت، هم تهديدى براى روميان بود و هم از نظر امنيتى حايل ميان روميان و مسلمانان محسوب مىشد.
به منظور شناسايى قبايل مرزنشين و ارزيابى قدرت روميان و امكان تعرض به آنها سريه عبدالرحمن بن عوف به انجام رسيد.
نخستين برخورد مسلحانه ميان سپاه اسلام و روميان در غزوه موته رخ داد كه از اهداف آن نمايش قدرت سپاه اسلام و سنجش نيروى دشمن بود. جنگ موته به علت اختلاف فاحش شمار نيروهاى طرفين يك نبرد نابرابر بود.
فرمانده كل سپاه اسلام براى بار دوم در غزوه تبوك به جنگ روم رفت. هدف اين غزوه خونخواهى شهداى موته و تعرض به دشمن و همپيمانانش بود. گرچه ميان طرفين جنگى رخ نداد، ولى بسيارى از هدفهاى اين غزوه تأمين گرديد.
سپس فشار بر روم استمرار يافت و پيامبر (ص) سپاهى به فرماندهى اسامة بن زيد به آن سرزمين فرستاد. اسامه با روميان جنگيد و بر آنها پيروز شد و به اين ترتيب نخستين پيروزى مسلحانه مسلمانان بر روميان رقم خورد و سلسله نبردهاى طولانى ميان طرفين آغاز گشت و مسلمانان در آينده اين جنگها را دنبال كردند.
روميان از همان نخستين غزوهاى كه در نزديك مرزشان رخ داد به هراس افتادند و امكان هرگونه برخوردى را با سپاه رو به رشد اسلام در محاسبههاى خود گنجانيدند.
ولى رسول خدا (ص) ترس از دشمن كمين گرفته را از دل مسلمانان زدود و به سربازانش