آيين نبرد در عصر پيامبر(ص) - ضاهر وتر - الصفحة ١٢٦

دوم- جبهه قبايل عرب مخالف‌ رسول خدا (ص) با قبايل عرب مخالف به مقابله برخاست و براى سركوب و تسليم آنها چندين غزوه را خود رهبرى كرد و چندين گروه رزمى نيز اعزام داشت. آن حضرت گروهها و افراد متعددى را نيز اعزام كرد تا همه بدخواهان دولت اسلامى را از پا درآورند.
فرمانده كل سپاه اسلام قبايل بنى سليم را در كُدْرْ، بُحران، جَموم، و قبايل بنى ثعلبه و غطفان و محارب را در ذى امر و صِرار و بنى مصطلق را در مريسيع و بنى لحيان را در غُران و بنى هواذن و ثقيف را در حنين مورد تهاجم قرار داد. همچنين سريه‌هاى اعزامى آن حضرت، بنى اسد را در قَطَنْ و غَمْر، بنى بكر بن كلاب (قُرَطاء) را در ضَريّه، بنى ثعلبه و عوال را در ذى القَصَه و طَرَف، بنى جذام را در حِسْمى‌، بنى فزاره را در وادى القرى، بنى سعد را در فدك، عَجُز هوازان را در تُرَبَه، بنى كلاب را در نجد و زجّ، بنى مرّة را در فدك و بنى عبد بن ثعلبه را در مَيْفَعَه، بنى غطفان را در يُمن و جُبار و خَضِرَه، بنى مُلَوَّح را در كَديد، و بنى قضاعه را در ذات اطلاح، بنى هوازن را در سِىّ، تميم را در سُقيا و بنى خثعم را در بطن مسحاء مورد تهاجم قرار دادند.
پيامبر خدا (ص) عليه قبايل ياد شده از شيوه جنگ پيشگيرانه استفاده كرد و پيش از آنكه اين قبايل به مدينه هجوم بياورند، يا خود به آنها حمله مى‌كرد يا فرمان حمله به آنها را به يارانش صادر مى‌فرمود. بيشتر اين قبايل با شنيدن خبر يورش سپاه اسلام مى‌گريختند و اموال و چهارپايانشان به غنيمت اين سپاه درمى‌آمد.
شمار افراد اعزامى سپاه اسلام از يك غزوه تا غزوه ديگر فرق مى‌كرد. براى مثال، در غزوه بُواط شمار آنان دويست نفر بود، در حالى كه در غزوه بدر سيصد و اندى بودند. شمار افراد سريه‌ها نيز تفاوت مى‌كرد. شمار افراد سريه محمد بن مسلمه كه براى تاديب بنى بكر اعزام شد، سى تن بود، در حالى كه شمار افراد اعزامى در سريه زيد بن حارثه براى سركوب قبيله جذام پانصد تن و شمار نيروهاى اعزامى به جنگ با روم به فرماندهى اسامة بن زيد سه هزار تن بود. علت اين امر اين بود كه فرمانده كل سپاه اسلام متناسب با قدرت و شمار افراد دشمن و نوع مأموريت، نيروى لازم را اعزام مى‌كرد.
قبيله‌هاى ياد شده در سراسر جزيرة العرب پراكنده بودند و از دور و نزديك سپاه اسلام را تهديد مى‌كردند و پيوسته براى چپاول و غارت به مدينه هجوم مى‌آوردند.