آيين نبرد در عصر پيامبر(ص)

آيين نبرد در عصر پيامبر(ص) - ضاهر وتر - الصفحة ١٣٣

مهم‌ترين سلاحهاى مورد استفاده سپاه اسلام، هم هجومى بود و هم دفاعى. سلاحهاى هجومى، شمشير، نيزه و كمان بود و سلاحهاى دفاعى را زره، خود و مِغْفَر تشكيل مى‌داد.
شمشير از مهم‌ترين سلاحهاى هجومى به شمار مى‌رفت و رسول خدا (ص) براى آن ارزش و اهميت بسيار قائل بود. او خود چند شمشير غنيمتى، اهدايى و موروثى داشت كه هر كدام نام ويژه‌اى داشتند.
نيزه نيز سلاح هجومى مهمى به شمار مى‌رفت و داراى انواعى بود. فرمانده كل به نيزه اهتمام داشت و خود چهار نيزه تهيه كرد.
اما كمان چند نوع بود و با توجه به اوصافشان نامهاى مختلفى داشتند. مهم‌ترين آنها كمان دستى و كمان حجازى است. رسول خدا (ص) چهار كمان به اين نامها داشتند: صفراء، روحاء، بيضاء و كتوم.
مهم‌ترين سلاح دفاعى زره بود كه براى مصونيت در برابر ضربه‌هاى شمشير و نيزه يا هدف‌گيرى تيرها پوشيده مى‌شد و اشكال، انواع و نامهاى متعددى داشت. فرمانده كل سپاه اسلام چندين زره داشت كه از جمله اينها بودند: ذات الفضول، صَدْرِيه و سَرُد.
خُود، از جنس آهن بود و براى مصون ماندن در برابر ضربت سلاحهاى هجومى بر سر گذاشته مى‌شد. مغفر، سلاحى بود كه رزمنده براى جلوگيرى از آسيب، صورت را با آن مى‌پوشانيد. رسول خدا (ص) و ديگر رزمندگان در هنگام نبرد از آن استفاده مى‌كردند.
سپاه اسلام در جنگ طايف از منجنيق و دبّابه نيز استفاده كردند. سپاه اسلام همچنين به سلاح سواره نظام اهتمام مى‌ورزيد و براى آن نسبت به ديگر گروههاى رزمى اولويت قائل مى‌شد. شمار سواره نظام در نخستين نبردها اندك بود و مسل آيين نبرد در عصر پيامبر (ص) ١٤٤ ١١ - ١. تخليه ميدان نبرد ص : ١٤٤ مانان در جنگ بدر بيش از دو اسب نداشتند، اما كم‌كم شمارشان رو به فزونى نهاد و در غزوه خيبر به دويست رأس رسيد و در غزوه فتح از دو هزار رأس گذشت.
سلاحهاى مورد نياز سپاه اسلام يا از طريق كسانى كه به ساخت سلاح و فروش آن به جنگجويان اشتغال داشتند، تهيه مى‌شد- كه چنين سلاحهايى در سپاه زياد نبود- يا از طريق خريد از منطقه جزيرة العرب يا خارج آن. خريد سلاح يا به وسيله خود رزمنده و با مال شخصى‌اش انجام مى‌شد يا به وسيله نماينده لشكر و با اموال باقيمانده پس از تقسيم يا با غنائمى كه سپاه اسلام از دشمنانش بويژه يهود به دست مى‌آورد.