اما اسب و شتر از علف و گياهان موجود، بويژه در مناطق تجمع و استقرار كه مراتع بسيار داشت، چرا مى‌كردند. در غزوه احد، قريش از چراگاهها و مزارع متعلق به انصار بهره برد و سپاه اسلام در غزوه‌هاى بدر و بنى مصطلق و ديگر غزوه‌ها از آبها و چراگاههاى بدر و مريسيع استفاده كرد.
گاه سپاه اسلام آزوقه‌اى را شامل هسته خرماى آرد شده براى وسايل نقليه (مَركب‌ها) با خود مى‌برد، چنان كه قريش نيز در غزوه خندق براى اسبان آزوقه‌اى از ذرت آورده بود.
بنابراين، در صحنه نبرد پشتيبانى به معناى حقيقى تنها با آب صورت مى‌پذيرفت. گاه رزمنده سپر چرمى‌اش را پر از آب مى‌كرد و آن را با سپر سرباز مجروح يا سالم عوض مى‌نمود. گاه نيز آب‌رسانى به وسيله زنهايى انجام مى‌شد كه مشك آب بر پشت از مسافتهاى دور به ميدان نبرد مى‌آمدند. عمليات آب‌رسانى در طول مدت جنگ انجام مى‌شد. برخى از مردان نيز به صورت جزئى فرمانده كل يا ديگر همرزمانش را سيراب مى‌كردند.
٣- ١. محورهاى امدادرسانى‌ محورهاى امدادرسانى همان محورهاى حركت سپاه بود و طبق معمول عقبدار سپاه در يك محور و پشت سر عمده قوا حركت مى‌كرد، مثل دو غزوه بدر و تبوك. عقبدار به تنهايى از اين محورها عبور نمى‌كرد؛ نه يك بار نه بيشتر، زيرا عمليات پشتيبانى به سپاه [از مدينه‌] منتفى بود.
گاهى سپاه اسلام براى عبور، چند محور در دسترس داشت، ولى هميشه كوتاه‌ترين آنها انتخاب مى‌شد، مانند محور مدينه- حديبيه و از آنجا به فدك. در اين ميان محورهاى اصلى امدادرسانى، همانهايى بود كه دو پايگاه عمده و مركزى يعنى مكه و مدينه را به جهان خارج متصل مى‌كرد. در آن روزگار ميان مكه و جهان خارج دو راه وجود داشت: غربى (ساحلى) و شرقى (بيابانى). مدينه از طريق راه شام با جهان خارج ارتباط داشت و وسايل مادى گوناگون به طور منظم در اين محور آمد و شد مى‌كردند. هرگاه به دليلى اين راه قطع مى‌شد، امدادرسانى دچار وقفه مى‌گشت و بحران پشتيبانى پيش مى‌آمد كه قهراً بر امكانات نيروهاى مسلح نيز تأثير مى‌گذاشت.
در آغاز كار همه خطوط امدارسانى به روى قريش بسته شد، به طورى كه در تنگنا و