بسيار كردند، ولى همگى منجر به شكست شد. به دنبال آن احزاب دچار اختلاف شدند و بدون رسيدن به هيچ هدف نظامى عقب نشستند.
در اينجا نيز سپاه اسلام در پرتو ابتكار اسلوب تازه جنگى يعنى حفر خندق و نيز وحدت و انسجام فرماندهى، پايدارى، استفاده از خدعه و روحيه عالى پيروزى خود را بر قريش و هم پيمانانش مسجل ساخت.
پس از شكست در جنگ خندق از شهرت و هيبت قريش در ميان قبايل عربى كاسته شد و محوريت سياسى، نظامى و بازرگانى‌اش از دست رفت. ابوسفيان سرشكسته شد و اعتبار خود را به عنوان يك رهبر سرشناس از دست داد و جايگاه او در ميان همپيمانهايش ضعيف گشت. او شكست خود را با حفر خندق توجيه كرد و همانند غطفان و همپيمانانش متحمل ننگ و رسوايى گرديد. اين جنگ به دشمن باورانيد كه پيروزى بر سپاه اسلام محال است.
پس از اين نبرد، يهوديان به هراس افتادند و پس از شكستن پيمان، به نابودى خود يقين كردند.
رسول خدا (ص) بنى قريظه را محاصره كرد و موفق شد كه حسابش را با آنان تسويه كند.
همچنين نبرد خندق براى سپاه اسلام يك نقطه اوج بود كه از آن پس از حالت دفاعى درآمد و حالت هجومى به خود گرفت.
پيامبر خدا (ص) پس از اين پيروزى فشار عليه قريش را ادامه داد و زيد بن حارثه را براى قطع راههاى تداركاتى و جلوگيرى از حركت كاروانهاى آنان اعزام فرمود كه اين مأموريت با موفقيت انجام شد.
پس از آن صلح حديبيه را- كه به مثابه يك پيروزى بزرگ به شمار مى‌رود- با آنان امضا كرد، ولى قريش آن را نقض كرد و دنبال چاره بود. آنان براى غلبه بر سپاه اسلام در پى فرصت بودند كه رسول خدا (ص) با غزوه فتح پيش‌دستى كرد و آنان را در سرزمين خودشان مورد حمله قرار داد. آن حضرت طرح ورود پنهانى به مكه را ريخت، و در خلال آن دشمن را غافلگير ساخت. قريش آيين نبرد در عصر پيامبر (ص) ١٣٣ ٣. اداره تسليحات ص : ١٣٢ سراسيمه و در حالى كه توان جنگيدن و ايستادگى در مقابل سپاه اسلام را نداشت تن به تسليم داد و پيامبر پيروزمندانه به شهر درآمد و بر دشمن پيروز شد. با اين پيروزى، قريش به رهبرى رسول خدا (ص) اعتراف كرد و جذب دين تازه گرديد و هيچ جايگاهى در رهبرى براى او در نظر گرفته نشد.