آيين نبرد در عصر پيامبر(ص)

آيين نبرد در عصر پيامبر(ص) - ضاهر وتر - الصفحة ٤٠

مهم‌ترين تأليفات ابن سيدالناس اينهاست: عيون الاثر فى فنون المغازى و الشمائل والسير، نورالعيون، بشرى اللبيب فى ذكرى الحبيب، تحصيل الاصابة فى تفصيل الصحابة.
بسيارى از دانشمندان، امثال قاضى عزالدين شريف كه وى را در وفياتش ذكر كرده است، ابن كثير، ابن ناصرالدين و سيوطى و ديگران به دانش و آگاهى او گواهى داده‌اند. او به نقل از سيره‌نويسان پيشين، سيره رسول خدا (ص) را به طور مفصل در دو مجلد تنظيم كرد.
امتياز مغازى او به داشتن ويژگيهاى زير است:
١. دقت‌ورزى و منقّح‌سازى: او روايات حَسَن را برمى‌گزيد و ثبت مى‌كرد و روايتهاى ضعيف را رها مى‌كرد و از عهده اين كار به خوبى برآمد. از نشانه‌هاى حسن دقت او اين است كه كتاب عيون الاثر خود را خلاصه كرد و آن را نورالعيون ناميد. اين كار ابن سيد الناس برايش زمينه‌اى فراهم ساخت تا نوشته‌هايش را بازنگرى كند و عيوب آنها را برطرف سازد و در سيره كتابى درست بنويسد. يكى از بزرگان درباره‌اش گفته است: «او با خط دلنشين خود بسيار نوشت. او تأليف و تصحيح و تحليل كرد و فرع و اصل مسائل را از هم جدا ساخت».
٢. پيروى از مكتب زهرى در نگارش سيره و تاريخ: او همه آنچه را كه يك پژوهشگر نظامى بدان نياز دارد گرد آورده است. در كتاب عيون‌الاثر او نمايى از مغازى ابن اسحاق، سايه‌اى از سيره ابن هشام، تأسى به مغازى واقدى و استنباط از عالمان تاريخ چون طبرى و ابن خياط ديده مى‌شود. آنچه وى را در اين كار مساعدت مى‌كرد، آگاهى وسيع او از منابع سيره، كتابهاى فقهى و ارتباط با دانشمندان روزگار خودش بود. او در جست‌وجوى علم پيوسته نقل مكان مى‌كرد و به گفته ابن زبير، به كسب اجازه بيش از چهارصد دانشمند دست يافت.
٣. ترتيب، نظم و اسناد: ابن كثير در توصيف او مى‌گويد: «او به كسب دانش پرداخت و استاد شد ... سيره و تاريخ را آموخت ... سيره نيكويى در دو مجلد گرد آورد ... و شعر روان و رسا، نثر دلپذير، بلاغت كامل، حسن تركيب و تصنيف، خوبى بديهه‌سرايى و حسن وجدان را دارا بود». او به عقايد سلفيه معتقد بود كه بر پايه آيه‌ها، اخبار و آثار و پيروى از آثار نبوى استوار است.