آيين نبرد در عصر پيامبر(ص) - ضاهر وتر - الصفحة ٦٤
آورده، فرموده است: «الحرب خدعة» (جنگ نيرنگ است). در نخستين نبردى كه عليه دشمنانش در بدر برپا كرد، اهميت اين اصل را به حباب بن منذر يادآور شد و در پاسخ سؤال او فرمود:
«بلكه تدبير، جنگ و مكر است». هنگامى كه محمد بن مسلمه مأمور قتل كعب بن اشرف شد به او اجازه داد كه با دشمن خدعه كند و آنچه را كه لازم مىداند در راستاى انجام مأموريتش بگويد. به نعيم بن مسعود كه در حين جنگ خندق مسلمان شد، فرمان داد تا با همين اسلوب دشمن را به شكست بكشاند و فرمود: «تو بيش از يك مرد از غطفان نيستى، اگر به جاى همراهى با ما بروى و بتوانى آنان را از حمله به ما باز دارى بهتر است. پس برو و بدان كه همانا جنگ نيرنگ است». ديديم كه شگرد نعيم به موفقيت انجاميد؛ احزاب پراكنده شدند و مسلمانان به پيروزى رسيدند.
رسول خدا (ص) در غزوه بنىلحيان، جهت، زمان و مسير حركت را پنهان كرد. در خيبر با قبيله غطفان خدعه ورزيد و آنان را وادار كرد كه از خيبر منصرف شوند و به ديار خويش بازگردند. در فتح مكه قريش را نسبت به جهت حركت به ترديد افكند. به اين ترتيب كه سريه ابوقتادة بن ربعى را به ناحيه نجد (بطن إضم) فرستاد و براى خدعه هر چه بيشتر راههاى آمد و رفت مكه را بست. خالد بن وليد نيز در جنگ موته همين روش را به كار بست، به اين ترتيب كه تحركات سپاه را افزايش داد و دشمن چنين پنداشت كه نيروى كمكى بسيارى در وقت مناسب به سپاه اسلام رسيده است، از اين رو ترسيد و عقبنشينى كرد.
٧- ٣. برترى در جنگ رسول خدا (ص) فرماندهى ماهر بود و همه امكانات مادى و انسانىاش را عليه نقاط آسيبپذير اصلى دشمن بسيج مىفرمود. غزوهها و سريههايى را كه به منظور تعرض به قريش اعزام داشت، يعنى سريه حمزه و سريههاى پس از آن و نيز غزوههاى وَدّان، بُواط و عُشَيْره را در سوى ساحل متمركز ساخت و پس از نبرد بدر در سوى شرق متمركز گرديد.
رسول خدا (ص) برترى نظامى را از راههاى زير كسب مىكرد:
١. ابتكار شيوههاى جديد جنگى مانند نبرد بدر.
٢. جنگ دژها.