آيين نبرد در عصر پيامبر(ص)

آيين نبرد در عصر پيامبر(ص) - ضاهر وتر - الصفحة ١٥٦

همانند مردان بيعت گرفت. آن حضرت در اجراى بندهاى معاهده قريش، مردان را بازگرداند، ولى از بازگردانيدن زنان خوددارى ورزيد، و هنگامى كه خداوند در شأن زنان آيه نازل فرمود، بر احترام آنان افزود.
جايگاه زنان در ميدان جنگ و اثناى نبرد پشت سر مردان بود. در هنگام استقرار و تحرك در عقبدار جا مى‌گرفتند. در هنگام دفاع، در شهر و يا دژها موضع مى‌گرفتند و حمايت لازم و حراست كافى از آنها مى‌شد و هنگامى كه مانند مرد در پيكار شركت مى‌جستند، جايگاه آنان در خطوط مقدم نبرد بود.
تحليل لجستيكى‌ نبردهاى سپاه اسلام در جبهه‌هاى گوناگون نشان مى‌دهد كه تضمين كننده پيروزى، تنها نيروى رزمى و فراوانى امكانات تداركاتى نيست، بلكه آنچه پيروزى آفرين است، سازماندهى خوب و حسن استفاده از آنها در زمان و مكان مناسب است. در مواردى كمبود يا نبود امكانات نيز از بارزترين عوامل پيروزى بود.
سپاه اسلام موفق گشت بر يهوديان كه بيشترين امكانات مادى را در اختيار داشتند، پيروز گردد؛ همچنان‌كه روميانى كه از همه نوع مواد مورد نياز برخوردار بودند نيز مغلوب اين سپاه شدند. همچنين بر قبايل عربى مخالف كه گلّه‌هاى چند هزارى گوسفند، شتر و اسب داشتند، پيروز شد.
سپاه اسلام پس از پيروزى، با غنائم به دست آمده از دشمن و امكانات اندك خودش، تجديد سازمان مى‌شد. اين سپاه قدرت رويارويى يكجا با همه دشمنان را نداشت. از اين رو، آنها را به‌طور جداگانه مورد حمله قرار مى‌داد. اين شيوه موجب مى‌شد كه به‌طور طبيعى و