آيين نبرد در عصر پيامبر(ص) - ضاهر وتر - الصفحة ٧٢
كامل با او روبهرو مىگشت. وى چنان مراقب و مترصد دشمن بود كه در هنگام نماز نيز احتياط را از دست نمىداد. انعطافپذيرى ديگر صفت رسول خدا (ص) بود. آن حضرت بىدرنگ با شرايط گوناگون جنگ سازگار مىشد و همزمان با تحولات سريع، فرمانهاى مناسب صادر مىفرمود. از ديدگاه آن حضرت فرماندهان در ارزيابى پيش آمدهاى تازه بايد سرعت عمل داشته باشند. تلاش اصلى وى اين بود كه محوريت فرماندهى را در عمليات حفظ كند. او همه فعاليتها و امكانات نظامى را در جهت رسيدن به هدف تنظيم مىكرد و قدرت فرماندهى آن حضرت در داخل و خارج چنان شهرتى يافته بود كه دشمنان، جنگ نكرده، از برابر او مىگريختند.
٥. ويژگيهاى جسمانى به تأييد دانش نوين، مردان نيرومند از ويژگيهاى جسمانى معينى برخوردارند كه بر نيرو، شجاعت، زيبايى و جمال، اخلاق و ضمير و خوى آنان دلالت دارد. براى نمونه، صورتِ گرد نشان شكيبايى و حكمت، و عميق بودن دهان، نشان قدرت مرد است. چشم درشت و برجسته و سياهرنگ، نشان زيبايى، هوش، فصاحت، تواضع، شفقت و شكيبايى است. ابروى كمانى و ناپيوسته بر هوشيارى، احتياط، شجاعت و نيرومندى و موى زياد بدن، سينه، چانه و سر انسان بر نيرو و شجاعت جنگى او دلالت دارد. صفات و ويژگيهاى جسمانى پيامبر خدا (ص) نشان نبوغ و برجستگى ويژه آن حضرت بود، چنان كه اقوال دانشمندان و دانشهاى جديد نيز آن را تأييد مىكند.
٦. صفات انسانى هر چه دايره عواطف انسانى فرمانده گستردهتر باشد و اصناف گوناگون مردم را يكسان در بر بگيرد، دوست داشتنىتر است. هر چه يك رهبر به دلهاى مردم نزديكتر و در حل مشكلات گوناگون جامعه تواناتر باشد، در پيشبرد اهدافش توفيق بيشترى خواهد يافت.
زندگى رسول خدا (ص) نمونه كامل يك زندگانى انسانى بود. آن حضرت يتيم بزرگ شد. مزه فقر و محروميت را چشيد و بر آزار نزديكان و خويشاوندانش شكيب بسيار ورزيد.