آيين نبرد در عصر پيامبر(ص) - ضاهر وتر - الصفحة ٨٥
رسول خدا (ص) پيوسته درصدد افزايش روحيه سپاهيانش بود و در اين باره از ابزارهاى چندى استفاده مىكرد كه مهمترينشان اينها بودند: فرهنگسازى و هدايت پيوسته، مساوات فرمانده با سربازان، دلجويى از رزمندگان در هنگام اندوه و شركت با آنان در هنگام شادى، حركت در پيشاپيش سپاه و ثبات در صحنههاى نبرد، توزيع غنائم، فراهمسازى اسلحه و ابزارآلات جنگى، رسيدگى به خانوادههاى رزمندگان و شهيدان، انجام تمرينهاى گوناگون نظامى به منظور ترسزدايى و درك موقعيت حقيقى نبرد. آن حضرت براى حفظ روحيه سربازان از ابزار ديگرى نيز استفاده مىكرد از قبيل: تصفيه سپاه از عناصر تضعيف كننده، پايان دادن به شايعات، پنهانسازى اخبار سستىزا، عادت دادن نيروهاى مسلح به رعايت دائم انضباط، ايجاد روحيه اعتماد و دوستى ميان فرمانده و سربازان.
از نشانههاى قدرت روحى رزمندگان اينكه برخى از آنان بدون زره به رويارويى با دشمن شتافتند و برخى با وجود كمى سن و سالشان جنگيدند. ديگرانى با شمار اندكشان در مقابل نيروهاى فراوان مقاومت كردند. رزمندهاى اسبش را پى كرد و جنگيد تا شهيد شد، و برخى از آنان كسانى را كه با گفتار و كردار نسبت به فرمانده كل و مسير انقلاب اسلامى ت آيين نبرد در عصر پيامبر (ص) ٩٤ ٤ - ٢. منطقه عملياتى آينده ص : ٩٢ وهين مىكردند، از پا درآوردند.
روحيه سپاهيان اسلام به سرچشمه جوشان اعتقادى آنان متصل بود و در حقيقت فداكاريها و جهادگريها از آنجا ريشه مىگرفت. روحيه ناشى از اعتقاد، رزمنده را وامىدارد كه به اميد رسيدن به منافع زندگى اخروى، با اشتياق كامل پيش برود. رزمنده مسلمان در حقيقت جز به يكى از دو نيكى، يعنى پيروزى و شهادت نمىانديشد كه اولى شرافت را در پى دارد و دومى موجب رسيدن به بهشت مىشود. اين بود كه در صدر اسلام پدر و پسر به اميد رسيدن به بهشت، براى رفتن به ميدان نبرد با يكديگر قرعه مىكشيدند. در جنگ احد شمارى از رزمندگان، با وجود شايعه كشته شدن رسول خدا (ص) به جنگ ادامه دادند و خاطرنشان كردند كه رفتن آنها به پيشواز مرگ به خاطر اعتقاداتشان است. برخى از آنها در حمايت از فرمانده كل از يكديگر پيشى مىجستند و در راه دفاع از اعتقاداتشان حتى خويشاوندان خود را مىكشتند، و حبيب بن عدى مرگ را بر بازگشتن از دين ترجيح داد. از اينجا دانسته مىشود كه منشأ روحيه سپاه اسلام، عقيده است و هدفش بايد تلاش براى ايجاد يگانگى اعتقادى و تقويت آن باشد.