آيين نبرد در عصر پيامبر(ص)

آيين نبرد در عصر پيامبر(ص) - ضاهر وتر - الصفحة ٤٧

٨. وسايل حمل و نقل‌ مهم‌ترين وسايل نقليه اسب و شتر بود. اسب به سرعت و انعطاف موصوف بود و هميشه و در همه نبردها و در اوضاع مختلف جنگ مثل يورش، تهاجم به دژها، نبردهاى تصادفى، كمين، طلايه و شبيخون مورد استفاده قرار مى‌گرفت. ماديان، بويژه در غارتها، تعقيب و تنگ كردن محاصره دشمن بيش از نريان كاربرد داشتند.
خالد بن وليد در نبردها سوار بر ماديان مى‌جنگيد. اسبان اخته در دژها، كمين‌ها و طلايه‌ها مورد استفاده قرار مى‌گرفتند. بسيارى از شجاعان به پيكار به روى اسب مشهور بودند. آنان فنون رزمى را با شايستگى هر چه تمام به كار مى‌بردند و براى رخنه در صفوف دشمن و ايجاد رعب و وحشت در ميان آنها، به نقاط دفاعى آسيب‌پذير و يا مردان ترسوى آنان حمله مى‌كردند.
شتر براى جنگ مناسب نبود، ولى براى انتقال رزمندگان و سلاح و تداركاتشان مورد استفاده قرار مى‌گرفت. ويژگى اين حيوان، تحمل گرسنگى و تشنگى، خشكيهاى بيابان و حمل بارهاى سنگين به نقاط دوردست است.
٩. غنائم‌ همه چيزهايى را كه سپاه يا قبيله پس از پيروزى بر دشمن مغلوب به چنگ مى‌آورد غنيمت به شمار مى‌رفت. غنيمت مال طرف پيروز بود و هر طور كه مى‌خواست در آن تصرف مى‌كرد.
در روزگار جاهليت سهم فرمانده از غنائم عبارت بود از: يك چهارم غنائم؛ آنچه برمى‌گزيد (صفايا)؛ غنائمى كه بدون جنگ به دست مى‌آمد (نشيطه) و آنچه اندك بود و قابل تقسيم نبود (فضول). شاعر همه موارد ذكر شده را در يك بيت آورده است:
لك المرباع منا والصفايا وحكمك والنشيطة والفضول‌ (يك چهارم غنائم و صفايا از آن توست و نسبت به نشيطه و فضول فرمان تو راست).
اموال مقتول كه سَلَب نام داشت، از آن قاتل بود. پس از ظهور اسلام فريضه خمس مقرر شد و حكم سلب همچنان باقى ماند.