آيين نبرد در عصر پيامبر(ص) - ضاهر وتر - الصفحة ١٤٧
سپاه اسلام در جنگ با يهوديان نيز دچار مشكلات تداركاتى خاص بود، چرا كه محاصره طولانى بود. اين كار موجب اتمام آزوقه مىگشت و سربازان گرسنه مىماندند. صحنه عمليات خيبر، آلوده به بيمارى وبا بود و از نظر بهداشتى براى استقرار دراز مدت مناسب نبود و رزمندگان به تب و بيماريهاى گوناگون مبتلا مىگشتند.
عامل ديگرى كه مسلمانان را به دشوارى مىافكند، فشار اقتصادى وارده از سوى يهوديان بود، زيرا آنان پايگاه بزرگ مادى جزيرة العرب را در اختيار داشتند.
آخرين دشوارى مسلمانان، دورى پايگاه كمكرسانى به سپاه اسلام يعنى مدينه از صحنههاى عملياتى بود، بويژه جنگهايى كه در دومة الجندل، أبنى و تبوك، در سوى شمال جزيره، و در سرزمين يمن اتفاق افتاد.
١٩- ١. آموزش تداركات و پشتيبانى آموزش حقيقى پشتيبانى در خلال غزوهها و نبردها صورت مىگرفت، زيرا سپاه اسلام براى رسيدن به دشمن ناچار بود مسافتهاى درازى را درون صحراها بپيمايد و در خلال آن موارد زير را تمرين [و تجربه] كند:
١. گرسنگى، تشنگى و پيادهروى.
٢. اوضاع جغرافيايى و جوى بد صحرا مثل حرارت، باد و خشكى.
٣. اقامت بلندمدت در پادگانها و خوابيدن در جاهاى بدون سرپناه.
٤. جيرهبندى مواد غذايى و اكتفا به غذاى اندك.
٥. انفاق براى تجهيز سپاه با وجود تنگدستى.
٦. خوديارى رزمندگان و نيز كمك به ديگران.
٧. چگونگى استفاده از منابع موجود محلى.
٨. كارهاى حفارى.
٩. شكار حيوانات.
١٠. چگونگى رفتار با اسيران.
١١. كارهاى ادارى كه سرباز در طول استراحت انجام مىدهد.