آيين نبرد در عصر پيامبر(ص) - ضاهر وتر - الصفحة ١٤٠
آستانه هلاكت قرار گرفتند. همچنين راه مواصلاتى مدينه نيز براى مدت كوتاهى به وسيله برخى از قبايل بسته شد، ولى رسول خدا (ص) با سركوب آن قبايل راه را گشود.
٤- ١. استراحت استراحت، مدت زمانى بود كه سپاه پس از طى مسافتى معين در استراحتگاه سپرى مىكرد. در خلال اين مدت فرمانده كل از افراد بازديد مىكرد و رزمندگان به اصلاح تجهيزات خود مىپرداختند، مىخوردند، مىآشاميدند و ظرفهايشان را دوباره پرآب مىساختند و سپس حركت مىكردند. به طور معمول در استراحتگاه آب و چراگاه فراوان بود.
نوبتهاى استراحت تابع عواملى چون طول محور حركت، در دسترس بودن آب، صلاحيت زمين براى پنهان شدن و استتار و پراكنده شدن بود.
با توجه به نوع مأموريت و اوضاع و احوال جوّى، استراحت شبانه و گاه روزانه صورت مىگرفت. در غزوه دومة الجندل استراحت شبانه انجام مىشد و در غزوه فتح به علت شتابى كه سپاه اسلام در پيش گرفته بود، استراحت كوتاه بود. همچنين با توجه به وضعيت جسمانى سربازان و مسافت پيموده شده، استراحت، گاه كوتاه مدت و گاه بلند مدت بود و هرگاه هدف اين بود كه با جديت در پى دشمن برآيند و به او دست يابند، مدت استراحت كوتاه بود. در سريه محمد بن مسلمه براى سركوب بنى بكر كه به منظور غافلگير ساختن دشمن، رزمندگان اسلام روزها استراحت و شبها طى مسير مىكردند، اين استراحت طولانىمدت بود.
٥- ١. وسايل نقليه در روزگار پيامبر اكرم (ص) وسيله نقليه در درجه اول شتر و سپس الاغ بود. شتر براى مسافتهاى بلند كه به حدود هشتصد كيلومتر مىرسيد مورد استفاده قرار مىگرفت، مثل غزوه دومة الجندل واقع در فاصله ده منزلى مدينه و هفت منزلى دمشق، يعنى حدود پانزده يا شانزده شب راه، و غزوه موته در نزديكى درعا و سرزمين بلقاء در شام، و غزوه تبوك در نزديكى شام و دوازده منزلى مدينه، و غزوه أبنى، يعنى سرزمين سُراة در ناحيه بلقاء و روستايى در موته ميان فلسطين و بلقاء.
امتياز شتر اين است كه به هنگام پيمودن صحراهاى سوزان، رنج گرسنگى و تشنگى و فشارِ بادهاى سنگين را تحمل مىكند.