ده و به بخيل تلف بنه) و فرشته‌اى هم آب بر آن پاشد و اگر آن نباشد زمين شعله‌ور شود[١] بيان: بسا كه آب پاشى كنايه از پراكندگى اجزاء آبست در هوا بسبب جويها و درياها و چاهها و جز آن چه اگر اينها نباشند گرما در همه چيز بيشتر اثر كند، من گويم: سيد داماد در برخى نوشته‌هايش گفته: گروهى از مفسران نقل كردند كه ابن عباس از امير المؤمنين ٧ در تفسير قول خدا «هر كدام تا مدتى نامبرده روانند» استفاده كرده كه: خورشيد را ١٨٠ منزل است در ١٨٠ روز كه ميرود و باز ميگردد بهر كدام در روزهائى مانند آنها و روى هم ميشوند يك سال.

و علامه مفسّر آنها اعرج نيشابورى گفته است: اگر اين روايت درست باشد شايد مقصود اين باشد كه خورشيد در ايام سال تا دائره نصف النهار ميرود و بر ميگردد يا در فلك خارج مركزش از اوج بحضيض فرو مى‌شود و از حضيض باوج بالا ميرود زيرا بحسب هر جزئى از اين دائره در هر روزى تعديل مخصوصى دارد بيش يا كم.

و ما ميگوئيم اين توجيه تجشّم و تكلف است بلكه مقصود از منازل روزانه خورشيد همان مدارات يوميه او است كه در طول سال هر روزى در جزئى است بحركت مخصوص خود، زيرا اين مدار در سطح منطقة البروج است كه منطقه معدل النهار را در دو نقطه اعتدال قطع ميكند، و هر دو جزء شمالى و جنوبيش دورى برابرى دارند از دو نقطه انقلاب، و دورى هر كدام از يك نقطه اعتدال برابر دورى ديگرى است از آن، زيرا در مدار يومى يكى هستند، و خورشيد بحركت مخصوص خود در تابستان برميگردد بمدارات يوميه بهار و زمستان بمدارات يوميه پائيز پس‌

[١] ممكن است مطابق باشد با آنچه آسمان‌شناسان امروزه گويند كه در خورشيد بارانهاى سيل آسا و فراوانى ميبارد و برخى رصد داران مدعى شده كه بوسيله ابزار نو خطوط منحنى بر سطوح خورشيد ديده مانند حال باريدنى و وزيدن بادها( از پاورقى ص ١٤٣ ج ٢).