آسمان و جهان (ترجمه کتاب السماء و العالم بحار الأنوارجلد 14) - علامه مجلسی - الصفحة ٤٩ - تفسير
كتاب نيكوكاران البته در عليين است، نميدانى عليين چيست؟ كتابى نوشته كه مقرّبان گواه آنند
تفسير:
طبرسى در (ج ٩- ص ١٧٥ مجمع) گويد: البته او را ديد يعنى جبرئيل را در صورت اصليش با اينكه فرود مىآمد از آسمان «بار ديگر» چون كه او را دو بار بصورت اصلى ديد (نزد سدرة المنتهى) درختى در سمت راست عرش بالاى آسمان هفتم كه دانش هر فرشتهاى در آنجا بپايان رسد در روايت كلبى و مقاتل، و از ابن مسعود و ضحاك است كه پايان هر چيزيست كه بآسمان برآيد و هر چه از بالايش بفرمان خدا بزير آيد، و گفتهاند پايان ارواح شهيدانست، و گفتهاند پايان هر آنچه است كه از بالايش بزير آيد و بايد از او دريافت شود، و هر روحى تا آن برآيد و از آن دريافت شود و اين درخت نهايت عروج فرشتهها است و آن را سدرة المنتهى گفتند.
مقاتل گفته، درخت طوبى است، و سدره درخت ازگيل است، «نزد آنست جنّة المأوى» بهشتى كه در آن بمانند و بهشت جاويد است و در آسمان هفتم است و گفتهاند، در آسمان ششم است، و جبائى و قتاده گفتند: بهشتى است كه آدم در آن جا گرفت و ارواح شهداء بدان گرايند، و حسن گفته: جاى بهشتيانست، و عطاء از ابن عباس آورده كه جاى جبرئيل و ميكائيل است، مقاتل گفته: فرشتهها آن درخت را فرو گيرند بمانند كلاغان و بر آن نشينند و از پيغمبر صلى اللَّه عليه و اله روايت است كه بر هر برگش فرشتهاى ديدم كه ايستاده بود و خدا تعالى را تسبيح ميگفت، حسن گفته: نور و بهاء و زيبائى و صفائى آن را فرو گيرد كه همه ديدهها را خيره كند و وصفش را پايانى نباشد، و از ابن عباس و مجاهد است كه پروانههاى طلائى او را فرو گيرند، و گويا فرشتهها باشند بصورت پروانه و خدا را بپرستند، مقصود اينست كه پيغمبر صلى اللَّه عليه و اله جبرئيل را بصورت اصليش ديد در حالى كه سدره را عجائب فرا گرفته بودند، عجائبى نگفتنى.
(ج ١٠ ص ٤٥٢ مجمع) «راستى كتاب بدكاران در سجّين است» از حسن