و سال شمسى چند روش دارد ١- روش منجمان قديم كه سال را از رسيدن خورشيد به نقطه اعتدال ربيعى دانند تا بهمان روز، و ماههاى شمسى را از همان نقطه آغاز كنند از بروج ١٢ و اگر آغاز ماه سال اول برج باشد چون اول حمل ماههاى ديگر از اول برجهاى ديگر آغاز شوند و اگر دهم برج باشد آغاز ماههاى ديگر از دهم برجها است.

٢- روش فرس قديم است كه نه كسر دارند و نه كبيسه، سالشان ٣٦٥ روز است، هر ماهى ٣٠ روز، و پنج روز را بآخر سال فزايند و آن را (خمسه مسترقه) گويند و ماههاشان بدين نام است فروردين ماه، ارديبهشت ماه، خرداد ماه، تير ماه، مرداد ماه، شهريور ماه، مهر ماه، آبان ماه، آذر ماه، ديماه، بهمن ماه، اسفندارمذماه.

در زمان قديم در ١٣٠ سال ٤/ ١ زائد را كبيسه ميكردند و يكماه بسال ١٢١ ميافزودند و آن سال ١٣ ماه ميشد، و تفصيلى در دوره كبيسه و جز آن دارند كه ما از بيانش صرف نظر كرديم، آغاز اين تاريخ از زمان جمشيد يا كيومرث است، و تا زمان يزدجرد بر جا بود و چون سلطنت آنها سقوط كرد، كبيسه را ترك كردند برخى منجمان پنج روز زائد را بآخر آبان ميافزودند و برخى بآخر اسفند، و در هر ٤- ٥ سال يك روز از سال شمسى حقيقى جلو مى‌افتد.

٣- تاريخ جلالى است كه هشت دانشمند بهمراهى خيام آن را وضع كردند كه نزول خورشيد در نصف النهار اول حمل آغاز سال باشد و نوروز سلطانيش ناميدند و سال خورشيدى حقيقى است و هر ماهش با حلول خورشيد در اول هر برجى است چنانچه منجمان كردند، و چون هر ماه را ٣٠ روز گيرند و ٥ كسر را بآخر سال افزايند و كسر را در هر ٤- ٥ سال كبيسه كنند هميشه نزول خورشيد در اول حمل آغاز سال باشد و ماههايش بنام فرس قديم است كه گذشت ٤- تاريخ رومى كه آغازش ١٢ سال پس از مرگ اسكندر رومى است و سالهايش شمسى نجومى است و ماههايش بدين نام و شمار است: ١- تشرين اول ٣١ ٢- تشرين آخر ٣٠- ٣- كانون اول: ٣١- ٤ كانون آخر ٣١- ٥ شباط ٢٨-