اينست كه اگر اين علم درست باشد، قضاوت از روى آن پس احاطه از بهمه اوضاع و احوال و خواص اختران درست است، در هر آن، و اخترشناسان خبر كمى از اندك آنها را بررسى نكرده‌اند، و تنها از روى اوضاع سيّاره‌ها قضاوت كنند، با اينكه همه احوال آنها را هم ندانند، و آنگاه او را بندانستن بسيارى از امور آگهى داد كه احاطه بدان علم ندارد، يا آن علم براى پيشگوئى كافى نيست.

و در قاموس (ج ٣ ص ٢١٦) گويد: بطريق يك افسر فرمانده ده هزار كس است در برخى نسخ بجاى «ديّان يهود» دنان است بمعنى خمره بزرگ و مقصود از يار او پيغمبر است صلى اللَّه عليه و اله نه مشرقى و نه مغربى اشاره است بقول خدا سبحانه‌ لا شَرْقِيَّةٍ وَ لا غَرْبِيَّةٍ، ٣٥- النور و مقصود اينست كه ما چون ديگران نباشيم كه باختران در باره آنها قضاوت شود از عرب يا ملوك يا علماء و اشراف بلكه، سرآمد آنانيم و مايه استقرار پايه‌هاى عزت و كماليم و وابسته به اختران و فلك نيستيم بلكه آنها وابسته بما هستند، زيرا آنها قطب فلكند و فلك ببركت آنها ميچرخند و از آنها زيور ميگيرد.

سپس او را بگفته‌اش (از برجت آتش فروزد) ملزم كرد باينكه آتش دو جهت دارد، روشنى و سوزانى روشنيش از ما است و سوزش بر دشمن ما، و بسا مقصود اينست كه خدا باعتماد بروى، زيانش را از ما ميگرداند، اين مسأله‌اى ژرف است كه ما از ديگر مردم در احكام ممتازيم يا اينكه آتش براى ما خوبست و براى دشمن ما بد، يا اينكه توسّل و دعاء نحوست و بلا را بگرداند، و اين از قانون علم تو بيرونست.

٣- در احتجاج (١٩١) از هشام بن حكم گفت: زنديقى از امام ششم پرسيد كه چه ميفرمائى در باره كسى كه پندارد، هر تدبيرى در اين جهانست تدبير هفت ستاره سياره است؟ امام ٧ فرمود: نياز دارند دليلى بياورند كه تدبير اين جهان بزرگ و جهان كوچكتر همه از تدبير اخترانيست كه در فلك ميچرخند، و در جايگاه خود ميگردند، رنجبرانى كه ايست ندارند، و روندگانى كه باز نايستند