ترجمه خصال شيخ صدوق - مدرس گيلاني، مرتضي - الصفحة ٣٠٣
تنقيح المقال در حق وى گفته: ملعون على لسان الصادق.
تميم بن بهلول- صدوق در باب ٦ از خصال از وى روايت كرده در كتب رجال شيعه كسى متعرض حال وى نشده است در تنقيح المقال گفته: صدوق در من لا يحضره- الفقيه نامى از بهلول پدر تميم برده است براى اين پدر و پسر ذكرى در كتب رجال شيعه نيست تا حكمى به مدح يا قدح ايشان گردد.
ثابت بن دينار ابو حمزة الثمالى- وى را در كتب رجال چنين گفتهاند: ثابت بن دينار ابو سفية الازدى الثمالى ابو حمزه الكوفى الضبط. او از موالى بوده از اين بيان روشن مىشود كه وى تازى الاصل نبوده بلكه تازى به ولاء بوده است، از اصحاب على بن الحسين و محمد باقر است و در كوفه ساكن بود، به سال ١٠٥ هجرى درگذشته، در تنقيح المقال در حق وى گفته:
ثقة ثقة. صدوق در خصال در باب از وى نام برده است.
ثمود- تيرهيى از تازيان باستان بودند كه پيش از پديدارى اسلام از ميان رفته بود. اما وجود اين تيره در تاريخ ثابت است. مخصوصا در مؤلفات جغرافى يونان و روميان و شعر جاهلى كه بسيار از اين تيره نام برده شده. در قرآن كريم از قوم عاد و ثمود سخن رفته و داستانهايى از ايشان در آثار اسلامى آمده است و در اشعار فارسيان نيز نامى از آنان آمده است چنانكه شاعرى گفته: اين همان تابش خورشيد جهانافروز است كه همى تافت بر آرامگه عاد و ثمود.
جابر بن عبد اللّه الانصارى- او جابر بن عبد اللّه بن عمرو بن حزام الانصارى الخزرجى الضبط است. و خزرج قبيلهيى از انصار است، مشهور آنست كه وى از اصحاب رسول اكرم است به مدينه فرود آمد و در ١٨ غزوه با پيامبر بود. بعدا از طرفداران على و فرزندان وى شد. به سال ٧٨ هجرى درگذشت. در تنقيح المقال در حق وى گفته: ثقة بلا مرية. صدوق در خصال در باب ١٢ از وى روايت كرده است.
جابر بن سمرة بن جنادة السوائى- وى منسوب به سواء به ضم سين است حيى از قيس بن علىست.
شيخ طوسى وى را از اصحاب رسول شمرده و در كوفه ساكن بوده و به سال ٩٠ هجرى درگذشته و برخى گفتهاند: به سال ٦٦ هجرى، در تنقيح المقال گفته:
وى مردى مجهول الحال بوده است. صدوق در خصال در باب دوازدهم از وى خبر بسيارى نقل كرده است.
جبرائيل- فرشته وحىست كه به فارسى فرخ سروش گويند كه در واقع واسطه ميان خدا و پيامبران است و اين همان نيروى عاقله ايشان است كه با هر پيامبرى به زبان وى سخن گفتى.
جعفر بن محمد بن مسعود العياشى- صدوق در باب از خصال از وى نقل حديث كرده است، شيخ طوسى وى را فاضل گفته، ابن جعفر از پدر خود محمد روايت مىكرد. در وجيزه و بلغه گفتهاند: وى ممدوح است. مؤلف تنقيح المقال در حق وى گفته:
حسن.
جعفر بن ابى طالب- يا جعفر طيار وى برادر على بن ابى طالب و پسر عم رسول اكرم است و مورد توجه او بود در ماه جمادى الأولى در سال هشتم هجرى در سن ٤١ سالگى در جنگ موته شهيد شد. در تنقيح المقال درباره وى گفته: فوق الوثاقه. صدوق در خصال در باب ويرا نام برده است.