ترجمه خصال شيخ صدوق - مدرس گيلاني، مرتضي - الصفحة ١٤٠ - (٩٦٨) رمضان سى روز است و هرگز كمتر نگردد
ترجمه
(٩٦٨) رمضان سى روز است و هرگز كمتر نگردد
- امام صادق گفته: رمضان سى روز است، به خدا هرگز بيست و نه روز نگردد ياسر خادم گفته: به امام على بن موسى الرضا گفتم: رمضان بيست و نه روز مىشود؟. گفت: ماه رمضان از سى روز كمتر نمىشود. امام حسن بن على گفته: چند نفر جهود پيش پيامبر آمدند و داناتر ايشان سؤالاتى كرد. از آن جمله پرسيد چرا خدا بر پيروان تو سى روز را براى روزه گرفتن واجب كرد در صورتى كه براى پيروان ديگران بيشتر از اين روزه واجب شده؟. پيامبر گفت: چون آدم از آن درخت نهى شده خورد، حاصل آن سى روز در شكم وى بماند از اين روى خدا بر فرزندان وى سى روز گرسنگى و تشنگى را واجب ساخت و آنچه در ميان اين سى روز مىخورند و مىآشامند لطفىست كه خدا بر ايشان كرده.
و بر آدم نيز سى روز واجب بود و همان را خدا بر پيروان من نيز واجب كرد. بعدا اين آيه قرآن را خواند:
«روزه چنان كه بر گذشتگان نوشته شده به شما نيز نوشته شده. تا پرهيزكارى بيشتر كنيد در روزهاى معينى.
جهود گفت: درست گفتى».
أبو بصير گفته: از امام صادق پرسيدم شماره روزههاى رمضان چيست؟. گفت: سى روز است. و نيز در ضمن حديث درازى گفته: رمضان سى روز است. براى آنكه شماره ماه را كامل كنيد و كامل ماه تمام است. اسماعيل بن مهران گفته. از امام صادق شنيدم كه مىگفت: به خدا سوگند كه خدا بندگان را به اندازه توانايى ايشان تكليف كرده، در شبانه روز تنها پنج بار نماز براى ايشان معين كرده و در هر هزار درم سيم بيست و پنج درم زكات معين كرده و در مدت سالى سى روز روزه را معين كرده و در همه زندگى يك بار حج گزاردن را با شروط معين كرده.
صدوق مؤلف كتاب گفته: مذهب خواص شيعه و دانايان ايشان در باره رمضان آن است كه هرگز از سى روز كمتر نباشد و احاديثى كه در اين باب رسيده موافق قرآن و مخالف با عامه است، هر گروهى از شيعيان سست عقيده به اخبارى قائل شده كه ماه رمضان نيز چون ماههاى ديگر گاهى سى و گاهى بيست و نه تقيه كرده چنان كه همه مردمان در اين كار تقيه كردهاند و بر مذهب عامه سخن گفتهاند.
مترجم: ماه رمضان بايد هميشه سى روز باشد، معلوم نيست روى چه ملاكى ست؟. هر گاه روى رؤيت هلال است تحقيقا درست نيست. براى آنكه عملا ديده شده كه هميشه چنين نيست. براى مثال افق تهران را در نظر گرفته و دو سه سال آن را ملاحظه مىكنيم. مثال: ماه رمضان سال ١٣٨٨ هجرى شب اول ماه: شب آدينه بعد معدل: ١٣ درجه و يازده دقيقه است و بعد سوى: ١٧ درجه و ١١ دقيقه است و عرض. چهار درجه و ٤٣ دقيقه است و احراف: دو درجه و ٥٠ دقيقه شب اول شوال ٨٨ شب شنبه: بعد معدل: نه درجه و نوزده دقيقه است و بعد سوى: ٢ درجه و ٣١ دقيقه است و عرض: ٥ درجه و انحراف ٣ درجه پس معلوم مىشود كه ماه رمضان بيست و نه روز است نه سى روز. هيچ كسى بر اين افق اختلاف نشان نداد. مثال ديگر: ماه رمضان سال ٣٨٩، هجرى باز بر افق تهران: شب چهار شنبه، بعد معدل ١٤ درجه و ١١ دقيقه است و بعد سوى: