مصونيت قرآن از تحريف - معرفت، محمد هادى - الصفحة ٩٨ - در كتاب«كافى» مطلب ترديدآورى نيست
(متوفاى ٢٨٠ ه. ق).
٣ و ٤. «تهذيب» و «استبصار» هردو، نوشته شيخ الطايفه محمد بن حسن طوسى (متوفاى ٤٦٠ ه. ق) خداوند آرامگاهشان را نورانى فرمايد.
اين اسلوب متقن و اساسى در نقل اخبار، روزگارانى دراز خط مشى محدثان بزرگ بود و اين دوران طلايى به دست خاتم محدّثان، شيخ حرّ عاملى[١] به اوج خود رسيد. وى نويسنده تواناى مجموعه روايى بزرگ «وسائل الشيعه» است. اين كتاب ارزشمند نيازمندىهاى فقيه در استنباط احكام گوناگون شريعت را برآورده مىسازد.
محدث فقيه، مولى محسن فيض [كاشانى][٢] نيز همين شيوه را در تأليف كتاب «وافى» پيموده و روايات كتب اربعه را با شرح و توضيح در آن گردآورى كرده است. امّا بعد از آن روزگار طلايى، دوران انحطاط و خوشباورى در نقل حديث و روايت اخبار فرا رسيد و اهل حديث تنها به ناقلان آثار و اخبار مبدّل شدند بدون اينكه اهميتى به اسناد آن بدهند يا به درستى و نادرستى متن آن توجه كنند. از اينرو، به روايات اين «اخبارى» هاى خوشباور نمىتوان اطمينان پيدا كرد، چرا كه اصلا توجه نمىكنند روايات را از چه كسى مىگيرند و بر چه منبعى اعتماد مىكنند. مهمّ اين است كه چنتهها و دفترهايشان را از نقلها و حكايتها پر سازند؛ حكايتهايى كه بىشباهت به داستانهاى قصهسازان و افسانههاى بنى اسرائيل نيست. و از همينجا با همكيشان حشويه خود- كه گوى سبقت را در اين ميدان ربودهاند- همراهى كرده و در خوشباورى و عدم تحقيق به دنبال آنان گام برداشتهاند، ولى دانشمندان محقق ما، همگى و نيز محدثان پيشين ما، از زمان رئيسشان شيخ صدوق تا عصر دو دانشمند برجسته و خاتم محدّثان شيخ حر عاملى
[١] . متولد ١٠٣٣ و متوفاى ١١٠٤ ه. ق است و تأليف« وسائل الشيعه» در سال ١٠٨٢ پايان يافت.
[٢] . متولد ١٠٠٧ و متوفاى ١٠٩١ ه. ق. تاليف كتاب« الوافى» در سال ١٠٦٨ پايان پذيرفت.