مصونيت قرآن از تحريف - معرفت، محمد هادى - الصفحة ١٩٦ - ٥ تفسير منسوب به على بن ابراهيم قمى

و هم كورچشم بود.»

محمد بن سنان درباره وى مى‌گويد: «ابو الجارود نمرد تا اين‌كه مسكر نوشيد و ولايت كافران را پذيرفت.»[١]

و اين تفسيرش را ابو سهل كثير بن عياش قطان روايت كرده و سند شيخ و نجاشى هم- در نقل آن- به همين شخص مى‌رسد كه به گفته شيخ، ضعيف بوده است.[٢]

٥. تفسير منسوب به على بن ابراهيم قمى‌

اين تفسير هرچند به «على بن ابراهيم قمى» (متوفاى ٣٢٩ ه. ق.) منسوب است، ولى تأليف خودش نيست، بلكه شاگردش «ابو الفضل علوى» آنچه را استادش قمى- با سند خود از امام صادق عليه السّلام درباره تفسير قرآن- روايت نموده برگرفته و با روايات «ابو الجارود» از امام باقر عليه السّلام درباره تفسير، آميخته و آن را با رواياتى كه خودش از ديگر مشايخش نقل كرده تكميل نموده تا فايده آن تمام گردد.

همچنين مقدمه‌اى براى آن نوشته و روايات منسوب به امير المؤمنين عليه السّلام را درباره اقسام آيات قرآن به آن افزوده است.

بنابراين، تفسير مزبور آميخته‌اى است از روايات قمى، روايات ابو الجارود و روايات ديگرى كه خود ابو الفضل نقل كرده است. در نتيجه، اين تفسير- با شكل كنونى- تأليف «ابو الفضل علوى» مى‌باشد، ولى چون اصل آن و بيشتر رواياتش از قمى بوده، كتاب را به او نسبت داده است.

محقق تهرانى مى‌نويسد: «اين دخل و تصرف را از [تفسير] اوايل سوره آل عمران تا آخر قرآن انجام داده است.»[٣]

[١] . ابن نديم، فهرست، ص ٢٦٧.

[٢] . معجم رجال الحديث، ج ٧، ص ٣٢٢.

[٣] . الذريعه، ج ٤، ص ٣٠٢ و ٣٠٣.