مصونيت قرآن از تحريف - معرفت، محمد هادى - الصفحة ٢٢ - ٢ تحريف موضعى؛

حفظ مى‌كند، اما حدود و معانى آن را ضايع مى‌سازد.»

[تا اين‌جا مفهوم لغوى «تحريف» روشن شد اكنون به مفهوم اصطلاحى آن مى‌پردازيم‌].

تحريف در اصطلاح‌

تحريف در اصطلاح هفت‌گونه است:

١. تحريف معنوى؛

يعنى تفسير و معنايى براى لفظ بگوييم كه ذاتا بر آن دلالت ندارد؛ نه براى آن معنا وضع شده و نه قرائن و شواهدى بر آن گواهى مى‌دهد و آن را تفسير به رأى مى‌گويند و در شرع مقدس شديدا از آن نهى شده است.

پيامبر خدا صلّى اللّه عليه و آله مى‌فرمايد: «من فسّر القرآن برأيه فليتبوأ مقعده من النّار[١]؛ هركس قرآن را به رأى و نظر خود تفسير كند بايد جايگاه خويش را در آتش برگزيند.»

منظور روايت اين است كه شخص، رأى و نظريه‌اى دارد و به دنبال قرآن مى‌رود تا شاهد و آيه‌اى مناسب آن بيابد و رأى خود را تفسير آن قرار دهد. و اين مفهوم، به معنى لغوى تحريف نزديك است و در قرآن هرجا مادّه تحريف به كار رفته به همين معنا مى‌باشد.

٢. تحريف موضعى؛

يعنى آيه يا سوره برخلاف ترتيب نزول، در قرآن ثبت شود. اين مسأله در آيات، بسيار كم است، ولى سوره‌ها معمولا به ترتيب نزول ثبت نشده‌اند.[٢]

٣. تحريف در قرائت؛ يعنى كلمه‌اى برخلاف قرائت شناخته شده بين مسلمين، قرائت شود مانند بيشتر اجتهادات قرّاء در قرائتهايشان كه سابقه‌اى در صدر اسلام نداشته است.

[١] . غوالى اللئالى، ج ٤، ص ١٠٤، شماره ١٥٤.

[٢] . براى آگاهى بيشتر ر. ك: التمهيد فى علوم القرآن، ج ١، ص ١٣٣.