ترجمه اصول کافي شيخ کليني - کمره‌اي، شيخ محمد باقر - الصفحة ٧١٥

تخم ايمان در دل پاشد و به آب طاعتش آبيارى كند و دل را از خار و خاشاك اخلاق بد پاك كند و انتظار فضلِ خدا برد كه تا مرگ او را بر ايمان ثابت دارد و عاقبت به خير شود و درك آمرزش حق كند، انتظارش اميدوارى باشد و اين انتظار در ذات خود پسنديده است و باعث بر مواظبت و قيام به مقتضاى ايمان است در تكميل اسباب مغفرت و ادامه آن تا هنگام مردن. از محقق طوسى است كه در اوصاف الاشراف به طور خلاصه گويد: خوف و خشيت گرچه در لغت يك معنى دارند ولى نزد صاحب دلان ميان آنها جدائى است زيرا خوف نگرانى دل است از انتظار بدى و كيفر كه به سبب احتمال ارتكاب خلاف و ترك طاعت باشد و براى بيشتر مردم حاصل است و اگر چه مراتب بسيارى دارد و مرتبه عالى آن براى اندكى باشد، و خشيت حالتى است در نفس كه از شعور به بزرگوارى حق خيزد و از هيبت و خوف محجوبيت و حرمان و اين حال دست ندهد مگر براى كسى كه مطلع شود بر جلال كبرياء و بچشد لذت تقرب را و از اين راه است كه فرمايد:

«همانا دانشمندانند كه از خدا ترسانند». چون پايه خوف و اميد بر اندازه معرفت و شناسائى حق و اندازه ايمان به حقايق آخرت است و در حقيقت هر كدام پرتوى است از ايمان كه خود روشنى و نور دل است و به منزله دو شعاع متقابل و متوازن از آن بتابند كه بر هم كم و بيشى ندارند. از مجلسى (ره)- گفته‌اند معنى حسنِ ظن به خدا اين است كه:

١- هنگام طلب آمرزش خوش بين باشد كه او را مى‌آمرزد.

٢- چون توبه و باز گشت به خدا كند بداند كه خدا از او پذيرا است.

٣- چون از روى حقيقت به درگاه خدا دعا كند بداند كه خدا اجابت مى‌كند.