ترجمه اصول کافي شيخ کليني - کمره‌اي، شيخ محمد باقر - الصفحة ٦٩٧

من گويم: اين حديث دلالت دارد كه ايمان سه مرحله دارد كه هر سه در تحقق آن دخالت دارند، اول عقيده قلبى، دوم اقرار زبانى، سوم اعمال تنى، و هر كدام از اين سه نباشند ايمان وجود ندارد ولى چون اقرار زبانى و عمل محسوسند دليل بر عقيده قلبى هستند، و ممكن است كسى اين دو را داشته باشد و عقيده قلبى نداشته باشد در صورت به ظاهر مؤمن است و در باطن كافر است، به حسب ظاهر احكام مؤمن بر او جارى است ولى از اجر معنوى و ثواب و نجات بهره ندارد. از مجلسى (ره)- يكى از محققان گفته است كه غرض از اين حديث برابرى درجات ايمان است بنسبت پيشروى و مبادرت به اجابت در دعوت به ايمان نسبت به عرض دعوت در عالم ذر يا نسبت به پيش روى در شرف و دانش و خرد و حكمت، يا نسبت به پيش بودن زمان ايمان بطور مطلق و يا به اعتبار زمان بلوغ دعوت اسلامى- بطور خلاصه نقل شد. از مجلسى (ره)-

«ادخله في شى‌ء»

يعنى او را وارد آستانه اسلام كرد ولى با اين روش او را به كلى از مسلمانى راند،

«ادخله من مثل ذه»

يعنى او را در اين روش مسلمانى رياضت مآب سخت وارد كرد و اين سبب شد كه او را از دين آسان و ساده اسلام بيرون راند. از مجلسى (ره)-

«لم يلم احد احدا»

يعنى در نفهميدن مطالب دقيقه و قصور از معارف يا در كسب نكردن فضائل و اخلاق حسنه و ترك نوافل و گر نه عدم ملامت در ترك واجب و فعل كبائر و محرمات نادرست باشد. از مجلسى (ره)- «هى الدرجات» يعنى درجات ايمان، هر كدام داراى درجه‌اى هستند و نبايد از هم بى‌زار باشند و نبايد آنان را بى‌ايمان دانيد يا مقصود اين است كه اينها درجاتى باشند كه خدا در قول خود «هُمْ دَرَجاتٌ عِنْدَ اللَّهِ‌» بيان كرده است.