ترجمه اصول کافي شيخ کليني - کمره‌اي، شيخ محمد باقر - الصفحة ٧٧٠

است و هر كه يك انسانى را از غرق يا سوختن يا زير آوار رفتن يا هر سبب كشنده نجات دهد يا او را از گمراهى برهاند «مانند اين است كه همه مردم را احياء كرده» يعنى خدا مزد احياء همه او را به او مى‌دهد چون در احياء برادر مؤمن به همه احسان و جان‌بخشى كرده است.

٢- هر كه پيغمبرى يا امامى بر حق را بكشد چنان است كه همه مردم را كشته يعنى عذاب كسى دارد كه همه مردم را كشته، و هر كه زير بازوى پيغمبرى يا امام عادلى را بگيرد گويا همه مردم را زنده كرده، يعنى ثواب آن را دارد- از ابن عباس.

٣- هر كه بى‌جهت نفسى را كشته در گناه قاتل‌ها شريك است زيرا كشتار را روشن نموده و راه را هموار كرده براى ديگران و با همه هم دست شده و هر كه جلوگيرى كند از قتل نفس و راه آن را ببندد بر ديگران تا اقدام بر قتل نشود در سلامتى همه مردم شريك است و گويا همه را احياء كرده است.

٤- در نظر مقتول است كه قتل او قتل همه مردم است و احياء شخصى در نظر او احياء همه مردم است.

٥- مجازات قتل يكى مجازات قتل همه مردم است و اگر ولى دم از قاتل بگذرد و او را احياء كند گويا همه مردم را احياء كرده است و احياء در اينجا مجاز است زيرا جز خدا بر آن توانا نيست.

من گويم، تطبيق تأويل مذكور در خبر بر جمله: بِغَيْرِ نَفْسٍ أَوْ فَسادٍ، نيازمند تكلف بسيارى است، از اين رو طبرسى متعرض آن نشده است و ممكن است مقصود اين باشد كه نزول آيه در بردن جان از تن است لكن بردن جان از دل به طريق اولى از آن استفاده مى‌شود و به عبارت ديگر آيه بر معنى اول به مطابقه است و به معنى دوم به التزام است از اين جهت امام (ع) مقصود را بيان كرده و تصريح نكرده كه مراد از آيه است و در اخبار آينده هم آن را تأويل آيه دانسته كه به همين اشاره دارد بنا بر اين تأويل ممكن است‌