به شاهد ندارد؛ و اگر بگويد نمى‌دانم، يابنده نمى‌تواند آن مال را به او بدهد و بايد حكم مجهول المالك بر آن مال جارى سازد، يعنى بعد از نااميدى از يافتن مالكش آن را به حاكم شرع بدهد و يا با اذن حاكم شرع صدقه بدهد؛ و اگر آن را از خود سلب كند يعنى بگويد مال من نيست، احتياط آن است كه يابنده حكم لقطه را بر آن مال جارى سازد؛ و احوط از آن اين است كه حكم مال مجهول المالك بر آن جارى نمايد.

٩٩- اگر در ويرانه‌هاى قديمى كه ساكنين آنها از بين رفته‌اند يا در بيابانها و يا در هر زمينى كه بدون مالك است دفينه پيدا شود، آن دفينه ملك كسى است كه آن را پيدا كرده و إعلان و تعريف هم لازم ندارد؛ ليكن در صورتى كه عرفاً گنج محسوب شود، بايد خمس آن را بپردازد.

١٠٠- اگر حيوان اهلى مثل گاو و گوسفند به سببى از اسباب ملكيّت به شخصى منتقل شود و آن شخص چيزى در شكم حيوان مذكور بيابد، بايد به مالك قبلى حيوان اطلاع دهد و اگر او مدّعى مالكيّت آن چيز شد، بايد آن را به وى ردّ نمايد؛ حتى اگر بگويد نمى‌دانم مال من است يا نه، بنابر احتياط بايد مال را به او بدهد؛ هرچند بنابر اقوى در فرض اخير مال به خود يابنده تعلّق مى‌گيرد؛ و اگر مالك قبلى ملكيّت آن چيز را از خود سلب كند، آن چيز مال يابنده خواهد بود.

١٠١- اگر كسى در شكم حيوان وحشى مثل ماهى كه به ملكيّتش درآمده است چيزى بيابد، ملك خود يابنده است؛ و اگر در شكم حيوانى كه قبلًا مالك نداشته است- مثلًا آهو را از صيّاد خريده- و چيزى در شكم آن بيابد، ظاهراً داراى همين حكم مى‌باشد؛ هرچند احوط آن است كه حكم لقطه يا مجهول المالك بر آن جارى سازد.

١٠٢- اگر شخصى در خانه‌اى كه در آن ساكن است چيزى پيدا كند و نداند كه از خود اوست يا مال غير است، چنانچه غير او كسى داخل خانه نمى‌شد- مثل اندرونى كه براى اهل و عيال شخص است- در اين صورت آن چيز مال خودش مى‌باشد؛ و اگر آن را در بيرونى خانه يعنى آنجايى كه براى ميهمانان و واردين و عبادت كنندگان و امثال آنان اختصاص يافته است پيدا كند، لقطه مى‌باشد و بايد حكم لقطه را بر آن جارى سازد؛