دانشنامه امام مهدى بر پايه قرآن، حديث و تاريخ - محمدی ری‌شهری، محمد - الصفحة ٣٠٣ - ١ مفروضات بحث

بر آن است كه با توجّه به ادلّه‌اى كه گذشت، نه مى‌توان به طور مطلق، وجود اديان ديگر در حكومت مهدوى را نفى كرد و نه مى‌توان گفت كه اين اديان تا آخر باقى مى‌مانند.

١. مفروضات بحث‌

براى روشن شدن موضوع، لازم است ابتدا مفروضات و مسلّمات بحث را مرور كنيم:

يك. اين جا بهشت نيست؛ بلكه دنياست، با همه قوانينش. پس همچنان دار تكليف، ابتلا و آزمايش و خير و شرّ است.

دو. سنّت‌هاى الهى تغيير نمى‌كنند. پس سنّت هدايت و آزادى انسان در انتخاب، پا بر جا خواهد بود و ارزش دين و ديندارى به اختيارى بودن و آزادى در انتخاب، خواهد بود.

سه. انسانيت انسان به چيزى ديگر تبديل نمى‌شود. انسان، اختيار دارد، نفس دارد و خواهش‌هاى آن نيز ادامه دارد. پس هنوز هم جا براى پيروى از هوا و هوس هست. پس‌ «إِنَّا هَدَيْناهُ السَّبِيلَ إِمَّا شاكِراً وَ إِمَّا كَفُوراً»[١] هنوز مصداق دارد.

چهار. اختلاف طبايع و اختلاف سلايق آدميان از ميان نمى‌رود. بنا بر اين، فرهنگ‌هاى مختلف، با تفاوت در زبان، آداب و رسوم، سنّت‌ها، نمادها و ...

همچنان خواهند بود.

پنج. معجزه جاى كار و تلاش را نمى‌گيرد. بنا بر اين، كارها به تدريج و با مجاهدت، پيش مى‌رود. البته نصرت الهى در كار است، امّا يارى خدا در جايى تحقّق خواهد يافت كه كار و تلاش انسانى وجود داشته باشد.

در عين حال، اين تغييرات به وجود مى‌آيد:

[١]. انسان: آيه ٣.